ස්ත්‍රී පුරුෂ සමාජභාවය

 ස්ත්‍රී පුරුෂ සමාජභාවය

 ස්ත්‍රී පුරුෂ සමාජබාවය (Gender Equality) යනු, ස්ත්‍රීන් සහ පුරුෂයන් සමාන අයිතීන්, අවස්ථා සහ වගකීම් ලබා ගැනීමේ හැකියාව සහ නිදහස ඇති සමාජයකි. මෙය, ස්ත්‍රීන් සහ පුරුෂයන් සමානව සලකා බලන, ඔවුන්ගේ හැකියාවන්, ආශාවන් සහ අවශ්‍යතා සමානව සලකා බලන සමාජයක් නිර්මාණය කිරීමේ අරමුණක් ඇත.

 ස්ත්‍රී පුරුෂ සමාජබාවයේ අර්ථය

ස්ත්‍රී පුරුෂ සමාජබාවය යනු, ස්ත්‍රීන් සහ පුරුෂයන් සමාන අයිතීන්, අවස්ථා සහ වගකීම් ලබා ගැනීමේ හැකියාව සහ නිදහස ඇති සමාජයකි. මෙය, ඔවුන්ගේ ලිංගය මත පදනම්ව නොව, ඔවුන්ගේ හැකියාවන් සහ ආශාවන් මත පදනම්ව සමාජයේ සෙවීමේ, කටයුතු කිරීමේ සහ තීරණ ගැනීමේ හැකියාව ලබා දීමයි.

 ශ්‍රී ලංකාවේ තත්ත්වය

ශ්‍රී ලංකාව, ස්ත්‍රී පුරුෂ සමාජබාවය ලබා ගැනීමේදී කිසිඳු සම්පූර්ණ සාර්ථකත්වයක් ලබාගෙන නැත. උදාහරණයක් ලෙස, ශ්‍රී ලංකාවේ ජනගහනයෙන් 52% ක් ස්ත්‍රීන් වුවද, පාර්ලිමේන්තුවේ ස්ත්‍රීන්ගේ නියෝජනය 5.3% ක් පමණි. එසේම, ශ්‍රී ලංකාවේ කාන්තා සේවකයන්ගේ ප්‍රතිශතය 33.6% ක් පමණ වන අතර, 90% කාන්තාන් සහ කාන්තා ළමයින්ට පොදු ප්‍රවාහන සේවාවන්හි ලිංගික අතවරයන්ට මුහුණ දීමට සිදුවී ඇත. ([UNDP][1])

ප්‍රධාන අභියෝග

ආර්ථිකය: කාන්තාන්ගේ සේවක ප්‍රතිශතය පිරිමින්ට වඩා අඩුය.

දේශපාලනය: කාන්තාන්ගේ නියෝජනය අඩුය.

අධ්‍යාපනය: විශේෂයෙන් ඉංජිනේරු සහ තාක්ෂණික ක්ෂේත්‍රවල කාන්තාන්ගේ නියෝජනය අඩුය.

සමාජය: ලිංගික අතවරයන් සහ පවුල් අතුරුදහන්වීම් වැනි ගැටළු පවතී.

විසඳුම්

නීතිමය සංශෝධන: කාන්තාන්ගේ අයිතීන් ආරක්ෂා කිරීම සඳහා නීතිමය සංශෝධන කිරීම.

අධ්‍යාපන වැඩසටහන්: ලිංගික සමානත්වය පිළිබඳව සමාජය අවබෝධය ලබා දීම.

නියෝජනය වැඩි කිරීම: කාන්තාන්ගේ දේශපාලන සහ ආර්ථික නියෝජනය වැඩි කිරීම.

මෙවැනි ක්‍රියාමාර්ගයන් මඟින්, ශ්‍රී ලංකාව ස්ත්‍රී පුරුෂ සමාජබාවය ලබා ගැනීමේදී තවත් පියවරක් ඉදිරියට ගත හැකිය.

ස්ත්‍රීවාදය

ලෝකය තුළ ස්ත්‍රීවාදය පැන නගින්නේ පුරුෂයා මගින් ස්ත්‍රිය අසමානත්වයට පත් කෙරෙතියි. තර්ක කරමින් ස්ත්‍රියට එරෙහිව ක්‍රියාත්මක වන පුරුෂයන්ගේ පීඩනයට විරෝධය දැක්වීමටත් ඒ සඳහා විකල්ප ක්‍රියාමාර්ග අනුගමනය කිරීමටත්ය. ස්ත්‍රීවාදය (ඉංග්‍රීසි:  Feminism) යන පදය ඉංග්‍රීසි භාෂාවේදී භාවිතා කිරීම 19 වන සියවස අගදී ආරම්භ විය. නූතන ර්ථයෙන් ගත් විට ස්ත්‍රීවාදය න්‍යායාත්මක අදහස් මාලාවක්, විග්‍රහාත්මක දෘෂ්ටිවාදයක්, විචාරාත්මක හා විවාදාත්මක අදහස් හෝ මතවාද සමූහයක් මෙන්ම සමාජ හා දේශපාලන ව්‍යාපාරයක් වශයෙන්ද හැඳින්විය හැකිය. සමාජයේ ස්ත්‍රී-පුරුෂ අසමානත්වය හා එහි ස්වභාවය පීතෘමූලිකත්වය ස්ත්‍රී-පුරුෂ බල සබඳතාවය හා ලිංගිකත්වය පිළිබඳ නිවැරදි හා විස්තරාත්මක අර්ථකථනයක් සැපයීම ස්ත්‍රීවාදී න්‍යායන්හි මූලික අරමුණය"(ලියනගේ,වළාකුලුගේ : 37). ධාරා තුනකින් යුත් ස්ත්‍රීවාදයේ විවිධ ප්‍රවේශ දැකිය හැකිය. ලිබරල්වාදී, මාක්ස්වාදී, සමාජවාදී, රැඩිකල්, පශ්චාත් නූතනවාදී ස්ත්‍රීවාදයන් ඉන් ප්‍රධාන වේ.මෙම ලිපිය තුළින් සාරාංශ ගතකොට ඇත්තේ පීතෘමූලිකත්වය පිළිබද ස්ත්‍රීවාදී පොදු මතයයි.

ස්ත්‍රී වාදී න්‍යාය 

ස්ත්‍රී වාදී න්‍යාය (Feminist Theory)* යනු සමාජයෙහි ස්ත්‍රීන්ට හා පුරුෂයන්ට පැවති හා පවතින සමාජීය, ආර්ථික, දේශපාලන සහ සන්ස්කෘතික අසමානාත්මතාවය විශ්ලේෂණය කරන න්‍යාය පද්ධතියකි.මෙම න්‍යාය මගින් කාන්තා අයිතිවාසිකම්, ලිංගිකත්වය, බල සහ පීඩනය, ජන්ම සහ ලිංග අතර වෙනස, මෙන්ම සමාජය තුළ ස්ත්‍රීන්ට යටපත් කිරීම යනාදිය පරීක්ෂා කරයි.

ප්‍රධාන අරමුණු:

1. ස්ත්‍රීන්ට ඇති අසමතුලිතතාව හෙළිදරව් කිරීම

2. ස්ත්‍රීන්ගේ අයිතිවාසිකම් සහ සමාජමය ස්ථානය උසස් කිරීම

3. පද්ධතිමය යටපත් කිරීම සහ භාවිතා කරන සංකල්ප අවධානයට ගෙන ඒම

ප්‍රභේද කිහිපයක්:

ලිබරල් ස්ත්‍රී වාදය – සමාජය තුළ සමාන අයිතිවාසිකම් ලබාදිය යුතු බව පවසයි.

මාක්සවාදී/සමාජවාදී ස්ත්‍රී වාදය – ආර්ථික පද්ධති තුළ ස්ත්‍රීන් පීඩනයට ලක්වන ආකාරය විශ්ලේෂණය කරයි.

රාඩිකල් ස්ත්‍රී වාදය – පුරුෂවාදී බල පද්ධතිය (patriarchy) අභියෝගයට ලක් කරයි.

පුස්තකාල, කලා, සහ සාහිත්‍ය ස්ත්‍රී වාදය – කාන්තා ප්‍රතිනිධාන කලා සහ සාහිත්‍ය තුළ පරීක්ෂා කරයි.

පීතෘ මූකික සමාජ ක්‍රමය

පීතෘ මූකික සමාජ ක්‍රමය (Patrilineal Social System) යනු පාරම්පරික සමාජ පද්ධතියකින් යුක්ත සංකල්පයකි. මෙය විශේෂයෙන්ම පවුලේ උරුමය, වස්තුවල හිමිකම, සම්ප්‍රදායන් හා වංශාවලිය පියාගේ පාර්ශ්වයෙන් (පීතෘ පාර්ශ්වයෙන්) හඳුනාගන්නා ක්‍රමයකි.

විස්තරාත්මක විග්‍රහය:

වංශාවලිය හා උරුමය:

පීතෘ මූකික සමාජයක පවුලේ නම, වංශය හා උරුමය පියාගෙන් දරුවන්ට ගෙවෙයි.

උරුමය සාමාන්‍යයෙන් පිරිමි දරුවන්ට පමණක් ලැබේ.

සම්ප්‍රදාය හා වස්තුවල හිමිකම:

සම්ප්‍රදායන්, ආචාර රීති සහ වස්තු සම්බන්ධ හිමිකම් පියාගෙන් පුත්‍රයා වෙත ගමන් කරයි.

කාන්තා දරුවන්ට විශේෂ උරුමක් නොමැත, නමුත් විවාහයෙන් පසුව ඔවුන් පිරිමි පාර්ශ්වයේ සමාජයට සම්බන්ධ වේ.

සමාජ බලය සහ නායකත්වය:

පීතෘ මූකික සමාජවල නායකත්වය හා සමාජයේ බලය පුරුෂයන් අතට පත් වේ.

පවුලේ ප්‍රධානියා ලෙස පියා හෝ වඩා වැඩි වයසැති පිරිමි පුද්ගලයා කටයුතු කරයි.

විවාහ හා පදිංචිය:

විවාහයෙන් පසුව බිරිඳ, ස්වාමියාගේ පවුලේ පදිංචියට යයි (පත්‍රිලොකල් පදිංචිය).

බිරිඳ, ස්වාමියාගේ සමාජයට සම්බන්ධ වී, තම පවුලේ සබඳතා කෙරෙහි අඩු සම්බන්ධතාවයක් පවත්වාගනියි.

උදාහරණ:

බොහෝ පාරම්පරික සින්හල සමාජය, ඉන්දියානු සමාජ කුළ පද්ධතියක් සහ ආසියාවේ බොහෝ සමාජ, පීතෘ මූකික ලෙස සැලකේ.

උපසංහාරය

:පීතෘ මූකික සමාජ ක්‍රමය යනු පුරුෂ පාර්ශ්වය මත පදනම්ව සමාජ ව්‍යවස්ථාවකින් යුක්ත ක්‍රමයකි. මෙය සමාජ බලය, උරුමය, පදිංචිය සහ සබඳතා ආදියට බලපාන ප්‍රධානම සාධකයකි.

Care work යනු

ස්ත්‍රී පුරුෂ සමාජ සමාජභාවය යටතේ, care work බොහෝවිට "ස්ත්‍රීන්ගේ භූමිකාවක්" ලෙස සමාජයෙන් පිළිගනිමින්, පුරුෂයින්ට වඩා කුමත ලෙස වැටුප් රහිතව හෝ අඩු වැටුප් සහිතව පවරනු ලබයි. මෙය ස්ත්‍රීන්ට අකාරුණික සමාජ හා ආර්ථික බලපෑම් ඇති කරයි.

උදා: නිවසක දරුවන් බලාබැලීම, වයස්ගත මවකට බෙහෙත් දීම වැනි කටයුතු බොහෝවිට කාන්තාව විසින් කරනු ලබනවා.

care work යනු, සාමාන්‍යයෙන් නොමැතිවීමක් ලෙස නොව, සමාජය පවත්වාගෙන යාමට අත්‍යවශ්‍ය වූ "අදෘශ්‍යම හා අගනා" සේවාවක් බව සමාජ විද්‍යාඥයන් විසින් අවධාරණය කරයි.

ස්ත්‍රී පුරුෂ සමාජ සමාජභාවය තුළ *care work* යනුවෙන් හඳුන්වන්නේ, පුද්ගලයන්ගේ ශාරීරික, මානසික හා සමාජික යහපැවැත්ම සහතික කිරීම සඳහා කරන ලද සැලකිල්ල, පිළිවෙත් හා සේවාවන් සපයන කටයුතු සමූහයකි.

මෙම කටයුතු අතරට ඇතුළත් වන්නේ:

දරුවන්, වයස්ගතයන්, ආබාධිතයන් ආදී අයගේ බලාබැලීම

ආහාර පිසීම, පිරිසිදුකිරීම, ඇඳි විඳි සැරසීම වැනි දෛනික කටයුතු

ආදරය, වටහාගැනීම, මානසික සහාය වැනි සංවේදී බලපෑම් සහිත සේවාවන්

Refaranses

[How do you define gender equality? With Sinhala Subtitles](https://www.youtube.com/watch?v=6ZIn7nDWQxU&utm_source=chatgpt.com)

[1]: https://www.undp.org/srilanka/gender-equality?utm_source=chatgpt.com "Gender equality - Sri Lanka - United Nations Development Programme"