සෝමරත්න දිසානායක යනු ශ්රී ලංකාවේ ප්රමුඛතම චිත්රපට අධ්යක්ෂවරයෙක්, තිර රචකයෙක් සහ නිෂ්පාදකවරයෙක්. ඔහු ශ්රී ලාංකේය සිනමාවට, විශේෂයෙන්ම ළමා චිත්රපට ක්ෂේත්රයට, විශාල දායකත්වයක් ලබා දුන් කලාකරුවෙක් ලෙස සැලකෙනවා.
මුල් අවධිය සහ අධ්යාපනය
සෝමරත්න දිසානායක මහතා 1946 නොවැම්බර් 15 වන දින උපත ලැබුවා. ඔහු කොළඹ විශ්වවිද්යාලයේ කලා පීඨයෙන් මූලික උපාධිය ලබාගෙන තිබෙනවා. පසුව ලන්ඩන් විශ්වවිද්යාලයෙන් වෛද්ය විකිරණවේදය පිළිබඳ උපාධියක් ද, සිඩ්නි විශ්වවිද්යාලයෙන් චිත්රපට අධ්යක්ෂණය පිළිබඳ ශාස්ත්රපති උපාධියක් ද ලබා ගත්තා. ඔහු කොළඹ විශ්වවිද්යාලයෙන් සිනමාව පිළිබඳ ආචාර්ය උපාධියක් ද ලබාගෙන තිබෙනවා. ඕස්ට්රේලියාවේ ජීවිතය සහ ලාභදායී වෛද්ය වෘත්තිය අතහැර දමා මාතෘභූමියට පැමිණ චිත්රපට නිර්මාණය කිරීමට ඔහු කැපවුණා.
සිනමා ජීවිතය සහ කැපී පෙනෙන නිර්මාණ
ඔහු මුලින්ම 1984 දී "මීපුර වැසියෝ" නාට්යයත්, 1990 දශකයේ මැද භාගයේදී "ඉටි පහන්" රූපවාහිනී නාට්යයත් නිර්මාණය කළා. 2000 වසරේදී "සරෝජා" චිත්රපටය අධ්යක්ෂණය කරමින් සිංහල සිනමාවට පිවිසියා. මෙය මතභේදාත්මක වුවත්, ආදායම් වාර්තා තැබූ චිත්රපටයක් වුණා.
සෝමරත්න දිසානායක මහතා විශේෂයෙන්ම ළමා හා පවුලේ චිත්රපට සඳහා ප්රසිද්ධයි. ඔහුගේ ජනප්රිය චිත්රපට කිහිපයක් පහත දැක්වේ:
සරෝජා (2000) ඔහුගේ මංගල චිත්රපටය වන මෙය වර්ගවාදය හා ළමා ගැටුම් කතා කරන සංවේදී නිර්මාණයක්.
පුංචි සුරංගනාවී (2002) ළමා මානසික ගැටලු සහ පවුල් සබඳතා පිළිබඳව නිර්මාණය වූවක්.
සූරිය අරණ (2004) පරිසරය, මිනිස්-සත්ව ගැටුම් සහ ළමා සබඳතා පිළිබඳ සාකච්ඡා කළ චිත්රපටයක්.
සමනල තටු (2005) ආබාධිත ළමයින්ගේ ජීවිතය සහ ඔවුන්ගේ අභියෝග නිරූපණය කරන සංවේදී නිර්මාණයක්. මේ සඳහා ඔහුට 2007 වසරේදී ජනාධිපති සම්මානයක් ද හිමිවුණා.
සිරි රජ සිරි (2008) ළමා අධ්යාපනය හා පවුල් වටිනාකම් පිළිබඳව අවධානය යොමු කළා.
බිංදු (2009) පරිසර සංරක්ෂණය සහ මිනිස් ක්රියාකාරකම් පරිසරයට ඇති කරන බලපෑම ගැනයි.
සිරි පැරකුම් (2013) ඓතිහාසික කතාවක් ඇසුරින් නිර්මාණය වූ ළමා චිත්රපටයක්.
සරිගම (2016) සංගීතය සහ ළමා දක්ෂතා පිළිබඳවයි.
සුනාමි (2020) 2004 සුනාමි ව්යසනය ඇසුරින් නිර්මාණය වූවක්.
ජංගි හොරා (2021) වැඩිහිටියන් සඳහා නිර්මාණය කළ, සමාජයෙන් කොන් වූ මානසික රෝගයක් ගැන කතා කරන, ඔහුගේ වෙනස්ම ආකාරයේ නිර්මාණයක්.
සිංහබාහු (2024) ඔහුගේ නවතම චිත්රපට අතරින් එකක්.
කපුටු කොහෝ (2025) වේදිකාව හා සිනමාව මිශ්ර කරමින් නිර්මාණය වූ නවතම චිත්රපටය.
සිනමා අධ්යක්ෂණ විලාසය සහ තේමා
.jpeg)
සෝමරත්න දිසානායකගේ චිත්රපට බොහොමයකට පොදු වූ තේමාවන් කිහිපයක් තිබෙනවා. ඔහු බොහෝ විට ළමුන් කේන්ද්ර කරගත් කතා හරහා වැඩිහිටි සමාජයේ ගැටලු සහ සංකීර්ණ සබඳතා ගවේෂණය කරනවා. ඔහුගේ චිත්රපටවල දක්නට ලැබෙන පොදු ලක්ෂණ කිහිපයක්
සමාජයීය තේමා: වර්ගවාදය ("සරෝජා"), යුද්ධය හා ගැටුම් ("සුනාමි"), පරිසර විනාශය ("සූරිය අරණ", "බිංදු"), අධ්යාපන ක්රමයේ ගැටලු ("සිරි රජ සිරි"), මානසික රෝග ("ජංගි හොරා") වැනි කාලීන සහ සංවේදී සමාජ ගැටලු ඔහු සිය නිර්මාණ සඳහා යොදා ගන්නවා.
ළමා මනස හා චරිත: ඔහු ළමා චරිත ඔස්සේ වැඩිහිටි ලෝකයේ සංකීර්ණතා ඉතා සරලව හා සංවේදීව ඉදිරිපත් කිරීමට සමත්. ළමයින්ගේ අහිංසකත්වය, ඔවුන්ගේ දෘෂ්ටිකෝණය සහ වැඩිහිටි ලෝකය තේරුම් ගැනීමට ඔවුන් දරන උත්සාහය ඔහුගේ චිත්රපටවල ප්රබල අංගයක්.
යථාර්ථවාදී නිරූපණය: ඔහුගේ චිත්රපට බොහෝ විට යථාර්ථයට සමීප වන අතර, සමාජයේ පවතින ගැටලු සෘජුව හා නිර්භීතව ඉදිරිපත් කරනවා. "ජංගි හොරා" වැනි චිත්රපටයකින් ඔහු සමාජයේ කතා කිරීමට මැලි වන මාතෘකා පවා එළිදැක්වීමට උත්සාහ කළා.
කලාත්මක හා වාණිජමය සාර්ථකත්වය: ඔහු කලාත්මක ගුණාංගවලින් පොහොසත් චිත්රපට නිර්මාණය කරන අතරම, ඒවා වාණිජමය වශයෙන්ද සාර්ථක කර ගැනීමට සමත් වූ අධ්යක්ෂවරයෙක්. ඔහුගේ චිත්රපට බොහෝ විට වැඩිම ආදායම් ඉපැයූ චිත්රපට අතරට එක්ව තිබෙනවා.
අලුත් මුහුණු හඳුන්වා දීම: බොහෝ විට ඔහු සිය චිත්රපට සඳහා නවක නළු නිළියන්, විශේෂයෙන් ළමා නළු නිළියන්, හඳුන්වා දීමට උත්සුක වනවා. ඔවුන් පුහුණු කර චරිත සඳහා යොමු කිරීමට ඔහු විශේෂ වැඩමුළු පවත්වන බවද සඳහන්.
නවතම නිර්මාණ සහ ඉදිරි සැලසුම්
"සිංහබාහු" චිත්රපටය ඔහුගේ නවතම නිර්මාණ අතර වන අතර, එහි රූපගත කිරීම් අතරතුර ජැක්සන් ඇන්තනී මහතා අනතුරකට ලක්වීම හේතුවෙන් ප්රධාන චරිතයට ඔහුගේ පුත් අකිල ධනුද්දර යොදා ගැනීමට සිදුවීම වැනි සිදුවීම්ද වාර්තා වී තිබෙනවා. "කපුටු කොහෝ" ඔහුගේ තවත් ඉදිරි නිර්මාණයක් ලෙස සඳහන්.
සම්මාන හා ඇගයීම්
.jpeg)
ඔහුගේ චිත්රපට වාණිජමය වශයෙන් මෙන්ම කලාත්මක වශයෙන් ද සාර්ථකත්වයක් ලබා තිබෙනවා. ශ්රී ලාංකේය සිනමා ඉතිහාසයේ වැඩිම ජාත්යන්තර සම්මාන දිනූ අධ්යක්ෂවරයා ලෙස ඔහු සැලකෙනවා. "සරෝජා" චිත්රපටය සඳහා චිකාගෝ ජාත්යන්තර ළමා චිත්රපට උළෙලේ සාම ත්යාගය (Peace Prize) සහ වර්ල්ඩ්ෆෙස්ට් හූස්ටන් (WorldFest Houston) හිදී ස්වාධීන චිත්රපට සඳහා ලෝකඩ සම්මානයක් දිනා ගත්තා. "සමනල තටු" සඳහා 2007 වසරේ ජනාධිපති සම්මානයක් ද හිමිවුණා.
ඔහු ITN ශ්රී ලංකාවේ සභාපතිවරයා ලෙස ද, ශ්රී ලංකා සිනමාකරුවන්ගේ සංගමයේ (Film-Makers Guild of Sri Lanka - FMG) සභාපතිවරයා ලෙස ද කටයුතු කර තිබෙනවා.
Somaratne Dissanayake:
සරසවිය පුවත්පත "සිංහබාහු ආදායම් වාර්තා තබමින් දින 50 පසු කරයි":
