පේරුවේ පිටසක්වලට පාර කියන නස්කා රේකා

නස්කා රේඛා යනුවෙන් හඳුන්වන්නේ පේරු රාජ්යයේ දකුණු දෙසට වන්නට පිහිටි නස්තෘ කාන්තාරය මත දක්නට ලැබෙන අති විශාල වූ ලේඛන සමූහයකි. කාන්තාර තට්ටුවේ නොගැඹුරු කැපීම් සිදු කිරීම හෝ ගල් කැට ඉවත් කිරීම මගින් නිර්මාණය කෙරුණු මෙම රේඛා හා රූප ක්‍රි.පූ 4000-6511 ත් අතර කාලයට අයත් බව සැලකේ. ඒවා මුල්වරට ලොවට අනාවරණය කළේ දහස් නවසිය විසි හතේදී පේරු ජාතිය පුරාවිද්යාඥයෙක් වූ 'ටොරිāයෝ මෙහි යා' විසින් 1927 දී මෙය යුනෙස්කෝ ලෝක උරුම අඩවියක් ලෙස නම් කෙරුණි. මෙහි බොහෝ රේඛා කාන්තාර භූමිය හරහා සෘජුව දිවෙන නමුත් ඒ අතර සත්ත්ව හා ශාක රූප දකින්නට හැකිය.

විවිධ විද්වතුන් විවිධ මත ඉදිරිපත් කර ඇත. මහාවාර්‍ය ඇටෙනිසන් විසින් නිර්මාණය කරන රේඛා දිනදර්ශන යතුරු සොයා ගැනීම හා කඳුකර දිවියන් සම්බන්ධ විය හැකි බවයි. මේ මතයට සමඟ ගැලපෙන තවත් මතයක් ඉදිරිපත් කරයි. ඒ මාකස් පීටර්, ඩේවිස් ජොන්සන් යන දෙදෙන විසින් පවසන්නේ නස්තා ඉහළින් භූගත ජලය ගලාගෙන යන ආකාරය දැක්වෙන බවයි. එසේම තවත් ප්‍රසිද්ධ මතයක් ලෙස ඉන් තාරකා අතර දින සම්බන්ධයෙන් ගණිතඥයෙක් වන මාරියා රෙජි විසින් මේ මතය ඉදිරිපත් කරයි. මේ පිළිබඳව ඉතා ප්‍රසිද්ධ පරිවරයෙක් ලෙස අදටත් සලකයි. ඇය පවසන ආකාරයට මේ නස්කා ලයින් හා අභ්‍යවකාශ අතර සම්බන්ධයක් තිබිය යුතුයි. විශේෂයෙන්ම අපේ සූර්යයායේ ගමන් මඟ විවිධ වැදගත් තාරකාවල පිහිටීම හා ග්‍රහ ලෝකවල ගමන් මාර්ගයන් පිළිබඳ මේ රේඛා හා විවිධ රූප සටහන් තුළින් හඳුනා ගත හැක. විශාල මකුළුවෙකු ගේ රුවක් හා වඳුරු ගේ රුවක් සහිත හැඩයක් ඇත.

මේ රූප සටහන් දෙකෙන් මරායන් තාරකා රාශිය හා සමේ තාරකා රාශි පිළිබඳ සම්බන්ධයක් ගොඩ නගා ගැනීමට හැකිය. හැබැයි මේ මත සියල්ලටම එහා යන වෙනස් මතයක් ඉදිරිපත් කරයි. එලිෆන්ට් එකෙන් කියන ස්විස් ජාතික කතුවරයා හෝ කතුවරිය පුරා විද්යාඥයෙක් ලෙසත් ප්‍රසිද්ධ පුද්ගලයෙක් ඔහු කියන ආකාරයට මීට අවුරුදු දහස් ගණනකට පෙර පෘථිවියට පැමිණි වි වෙනත් ජීවයක් වෙනුවෙන් මේ රේඛා නිර්මාණය වූ බව මේ රේඛා නිර්මාණය කර ඇත්තේ නකා වරුන් විසින්ම සක්වළ ජීවීන් නෙවෙයි. හැබැයි ඒ නිර්මාණය කර ඇත්තේ ඒ පැමිණි වෙනත් ජීවීන් සඳහා එහෙන් ඉතා පැහැදිලි නස්තා වරු මේ රූපය නිර්මාණය කළේ ඔවුන්ගේ ශිෂ්ටාචාරය ජනතාවට බලන්න නොවේ පොළොවේ සිට බලන තල ඇත්තටම පේන රේඛා පමණයි.

රූපය හෝ හැඩය දකින්න නම් අනිවාරයෙන්ම ගුවනට යාමට සිදු වේ. මූලික හැඩයන් කාන්තාර පොළොවේ මතු වෙන්නෙ හැකියාවක් තිබිය හැකි බව මේ සක්වල ජීවිත් මොන ආකාරයකට පැමිණියත් නික්ම යාමෙන් පසු නැවත ඔවුන්ගේ පැමිණීම බලාපොරොත්තුවෙන් තස්කා වරුන් අනෙකුත් රේඛා බහුජාතික හැඩයක් රූප සටහන් නිර්මාණය කර ඇත. රූප සටහන් කුඩා ප්‍රමානයේ වන්නේ මේ කුරුල්ලෙකුගේ රුව සහිත රූපය හා වඳුරු රූපයට පනහක් පමණ විශාල මකුළු රූපය විශාල ඒ වගේම රේඛාවේ දෙක සියලු ප්‍රමානය ගත්තොත් වර්ග කිලෝමීටර 450ක් තරම් අති විශාල වර්ග කිලෝමීටර් හාරසිය පනහක් ගැන කිසිසේත්ම සුළුපටු දුරක් නෙවෙයි. වැදගත්ම කාරණය මේ සියලුම රූප ඉතා පැහැදිලිව දැකිය. ගුවනේදී පමණයි එකෙන් ඉතා පැහැදිලි මේ රූපය නිර්මාණය කළේ ඔවුන්ගේ ශිෂ්ටාචාරය ජනතාවට බැලීමට නොව කියන කාරණය පොළොවේ ඉඳලා බලන කළ පේනෙන්නෙ රේඛා පමණකි. රූපය හෝ හැඩය දකින්න නම් අනිවාර්යෙන්ම ගුවනට යා යුතුයි.

මෙය යුනෙස්කෝ ලෝක උරුම අඩවියක් ලෙස නම් කෙරුණි. මෙහිදී මෙහි බොහෝ රේඛා කාන්තාර භූමිය හරහා සෘජුව තිබෙන නමුත් ඒ අතර සත්ව හා ශාකවල සංකේතාත්මක රූප ද දකින්නට ලැබෙයි. මෙහි ඇතැම් සංකේතාත්මක රූප මීටර් භාරසීයක් පමණ විශාල වන අතර රේඛාවල ඒකාබද්ධ කිලෝමිටර් 1300 පමණ වෙයි. මෙ රේඛා සහ රූප කාන්තාර භූමියෙහි වර්ග කිලෝ මීටර් පන්සියක පමණ ප්‍රදේශයක් පුරා පැතිර පවතී. රතු සහ දුඹුරු යකඩ ඔක්සයිඩ් වලින් ආවරණය වුණු ගල් කැටවල ඉහළ තට්ටුව ඉවත් කර කන සහ අළු පැහැති පස මතු කිරීම මගින් මෙම රේඛා නිර්මාණය කර ඇත. නස්කා රේඛා රූප වල විශේෂත්වය වන්නේ ඒවායෙහි නියම හැඩකල පැහැදිලිව දිස්වන්නේ අහසට පමණකි.

තාන්තාරයේ ඇති හුදකලා බව වියලි සුළං රහිත ස්ථාවර දේශගුණය නිසා බොහෝ දුරට මෙපමණ කාලයක් මෙම නස්කා රේඛා ස්වභාවිකව ආරක්ෂා වී ඇත. නමුත් 2012 පමණ වන විට ඉඩම් වල පදිංචිකරුවන් ගේ පැමිණිම නිසා රේඛා පිරිහෙමින් පවතින සිව දක්නට ලැබේ. මෙහි ඇති රූපවල සංකීර්ණතාවය එකිනෙකට වෙනස් සිය ගණනක් සිබෙන්නේ සරල රේඛා සහ ජ්‍යාමිතික හැඩකල ඒ අතර අති විශාල සත්ත්ව රූප හැත්තෑවක් පමණ සිබේ. අනෙක් ඒවා ශාක හෝ මල් වල රූප මෙහි කුරුල්ලන්, වඳුරන්, මකුළුවන් වැනි සත්ව රූප විශාල ප්‍රමාණයක් දකින්නට ලැබේ. ස්විස්ටර්ලන්ත ජාතික පරික් නිකන් විසින් රචිත කෘතියෙන් මෙම නස්කා රේඛා වලට වැඩි අවධානයක් ලබා දී ඇත. වශE මේවා පිටසත්වල ජිවීන් වෙනුවෙන් නිර්මාණය කළ ඒවා බවටද විද්වතුන් පවසයි. පිටසක්වල යානා ගොඩ බැපිට මෙම සිතුවම් උපකාරී වන්නට ඇති බව ඔවුන්ගේ මතයයි. ජර්මානු ගණිතඥ මරියා රයික් පවසන්නේ මෙය අහසට පමණක් පෙනෙන ලෙස සැකසු ගඟත දින දර්ශනයක් බවයි. මේ පිළිබඳ තවත් මතයක් වන්නේ තස්මා වරුන් විශ්වය පිළිබඳව යම් අවබෝධයකින් හා සම්බන්ධතාවයකින් සිටි බවයි. ඒ අනුව මේ නස්නා රටා සහ තාරකා මණ්ඩල අතර සම්බන්ධයක් ඇති බව ඇතමුන් පෙන්වා දෙයි. ගුවනේ සිට බැලීමට අදින ලද චිත්‍ර දෙවියන් වෙනුවෙන් අඳින ලද බව පවසයි.

වර්ෂ 2020 ඩ්‍රෝන යානා භාවිතයෙන් කරන ලද සොයා ගැනීම් වලට අනුව නව රූප අසූවත් සියත් අතර ප්‍රමාණයක් හමු වී තිබේ. කෙසේ වුවත් ලෝකයටම ප්‍රශ්නාර්ථයක් ඉතුරු කරමින් නස්කාවරුන් විසින් නිර්මාණය කරන ලද මේ චිත්‍ර පිළිබඳව අනාගතයේදීත් මිනිසුන් කතා බහ කරාති. මේවා කුමන හේතුවක් නිසා නිර්මාණය කරන්නට ඇත්ද?, කවුරුන් වෙනුවෙන් නිර්මාණය කරන්නට ඇත්ද? යනාදී බොහොමයක්ප්‍රශ්න වලට පිළිතුරු පුරාවිද්යාඥයන්, ඉතිහාසඥයන් හා පර්යේෂකයන් විසින් අනාගතයේදී සොයා ගනු ඇත.

ආර්.එම්.එන්. මහේසිකා ධර්මසේන

කැලණිය විශ්ව විද්‍යාලය

https://share.google/t1qDv13z1IJfWG6c2
https://share.google/9etuNELHX5lMWBA3Q

ලාංකීය සිනමා ඉතිහාසය

 

ලාංකීය සිනමාවේ ඉතිහාසය, එහි ආරම්භයේ සිට වර්තමාන යුගය දක්වා ප්‍රධාන සන්ධිස්ථාන සහ ප්‍රවණතා ඔස්සේ පහත පරිදි විස්තර කළ හැකිය:

1. සිනමාවේ පූර්ව යුගය සහ ආරම්භය (1901 – 1947)

බිහිවීම (Introduction)

1901: ශ්‍රී ලංකාවට (එවකට සිලෝන්) චිත්‍රපට ප්‍රදර්ශනය මුලින්ම හඳුන්වා දෙන ලදී. බ්‍රිතාන්‍ය ආණ්ඩුකාරවරයාට සහ දෙවන බෝවර් යුද්ධයේ සිරකරුවන්ට පෞද්ගලිකව චිත්‍රපටයක් ප්‍රදර්ශනය කිරීම වාර්තා වේ.

මුල්ම ප්‍රදර්ශන: වෝර්වික් මේජර් වැනි ඉංග්‍රීසි ජාතිකයින් විසින්** "Bioscope"** නමින් එළිමහන් සහ කූඩාරම් සිනමා ප්‍රදර්ශන (Tent Cinema) ආරම්භ කරන ලදී.

මුල්ම දේශීය උත්සාහය: 1925 දී 'රාජකීය වික්‍රමය' (Royal Adventure) නමින් ප්‍රථම දේශීය චිත්‍රපටය නිෂ්පාදනය කිරීමට උත්සාහ කළ ද, එහි ද්‍රව්‍ය ඉන්දියාවේදී නැතිවීම නිසා එය අසාර්ථක විය.

1936: 'පළිගැනීම' (Revenge): මෙය වාර්තාගත ප්‍රථම දේශීය කෙටි චිත්‍රපටය ලෙස සැලකේ.

ප්‍රථම කතානාද චිත්‍රපටය සඳහා සූදානම් වීම: දකුණු ඉන්දීය නිෂ්පාදක එස්. එම්. නායගම් වැදගත් කාර්යභාරයක් ඉටු කළ අතර, සිංහල චිත්‍රපටයක් සඳහා ඉන්දියාවේ මදුරෙයි නගරයේ චිත්‍රාකලා මූවීටෝන් (Chitrakala Movietone) මැදිරිය පිහිටුවීය.

ප්‍රථම සිංහල කතානාද චිත්‍රපටය

1947 ජනවාරි 21: 'කඩවුණු පොරොන්දුව' (Kadawunu Poronduwa) සිංහල බසින් තිරගත වූ ප්‍රථම කතානාද චිත්‍රපටය බවට පත් විය. මෙය ඉන්දියාවේදී නිපදවන ලද අතර, එය නාට්‍යමය, ගීත හා නැටුම් සහිත ඉන්දීය සිනමාවේ (South Indian Cinema) ආභාෂය දැඩිව ලැබූ සිනමා රටාවක් ආරම්භ කළේය.

2. මුල් යුගය සහ ලාංකේය අනන්‍යතාව සොයා යාම (1947 – 1960)

ඉන්දීය ආභාෂය

ප්‍රවණතාව: 1950 දශකය පුරාවට, නිපදවූ බොහෝ සිංහල චිත්‍රපට ඉන්දියාවේදී රූගත කළ අතර, ඒවා ඉන්දීය සූත්‍රගත චිත්‍රපට (Formulaic Melodrama) සම්ප්‍රදාය අනුගමනය කළේය.

සන්ධිස්ථානය: 'අශෝකමාලා' (1947) චිත්‍රපටය දෙවන සිංහල චිත්‍රපටය වන අතර, එය පළමු සිංහල අධ්‍යක්ෂවරයා (ශාන්ති කුමාර්) විසින් අධ්‍යක්ෂණය කරන ලදී.

ලාංකේය සිනමාවේ විප්ලවය

1956: 'රේඛාව' (Rekhawa): ලෙස්ටර් ජේම්ස් පීරිස් අධ්‍යක්ෂණය කළ මෙම චිත්‍රපටය ලාංකීය සිනමාවේ සැබෑ විප්ලවයක් ලෙස සලකනු ලැබේ.

වෙනස: මෙය පිටස්තර දර්ශන (Location Shooting) භාවිත කරමින්, ගැමි දිවිය සහ දේශීය සංස්කෘතිය සැබෑ ලෙස නිරූපණය කළ අතර, දේශීය විචාරකයන්ගේ ප්‍රශංසාවට ලක් විය. මෙය 1957 කාන්ස් සිනමා උළෙලට ඉදිරිපත් වූ ප්‍රථම ලාංකීය චිත්‍රපටයයි.

කෙසේ වෙතත්: එය කලාත්මකව වැදගත් වුවද, ප්‍රේක්ෂකයන් අතර ජනප්‍රිය නොවූ අතර ආදායම් අතින් අසාර්ථක විය.

3. ස්වර්ණමය යුගය (The Golden Era) (1960 – 1979)

යථාර්ථවාදය සහ කලාත්මක වර්ධනය

ප්‍රවණතාව: ලෙස්ටර් ජේම්ස් පීරිස්ගේ 'ගම්පෙරළිය' (1964) චිත්‍රපටය ගීත නොමැතිව, යථාර්ථවාදී කැමරාකරණයකින් සහ ගැඹුරු සමාජ විචාරයකින් යුක්ත වූ අතර එය විචාරක පැසසුමට ලක්විය.

අනෙකුත් වැදගත් සිනමාකරුවන්: තිටස් තොටවත්ත, සිරි ගුණසිංහ ('සත් සමුදුර'), ධර්මසේන පතිරාජ ('අහස් ගව්ව') වැනි අධ්‍යක්ෂවරුන් විවිධ කලාත්මක සහ සමාජ-දේශපාලනික තේමා ගවේෂණය කරමින් සිනමාව ඉදිරියට ගෙන ගියහ.

රජයේ මැදිහත්වීම

1972: ජාතික චිත්‍රපට සංස්ථාව (National Film Corporation - NFC) පිහිටුවීම: රජය විසින් සිනමා කර්මාන්තය දියුණු කිරීමේ අරමුණින් මෙය ස්ථාපිත කරන ලදී. දේශීය චිත්‍රපට නිෂ්පාදනයට සහය දීම සහ චිත්‍රපට බෙදාහැරීම ජාතිකකරණය කිරීම මෙහි අරමුණ විය.

සාර්ථකත්වය: 1970 දශකය සිනමා ශාලාවලට වැඩිම ප්‍රේක්ෂක පැමිණීම (74.4 million) වාර්තා වූ යුගයයි.

4. පරිහානිය සහ අභියෝගාත්මක යුගය (1980 – 2000 දශකය)

පරිහානියට හේතු

ආර්ථික විවෘත කිරීම (1977): විදේශීය චිත්‍රපට (විශේෂයෙන් ඉන්දීය සහ හොලිවුඩ්) ආනයනය වැඩිවීම, දේශීය චිත්‍රපටවලට වෙළඳපොළේ තරඟ කිරීමට අපහසු විය.

දේශපාලන අස්ථාවරත්වය: 1983 ජූලි කළු ජූලිය සහ වසර 30ක සිවිල් යුද්ධය හේතුවෙන් මහජනතාව පොදු ස්ථාන (සිනමාහල්) මඟ හැරීමට පටන් ගැනීම.

රූපවාහිනිය සහ නව මාධ්‍ය: රූපවාහිනිය සහ වීඩියෝ ආකෘති ජනප්‍රිය වීමත් සමඟ සිනමා ශාලා වෙත ප්‍රේක්ෂක පැමිණීම දැඩි ලෙස පහත වැටුණි.

සිනමා ශාලා වැසී යාම: 1978 පැවති සිනමා ශාලා විශාල ප්‍රමාණයක් වැසී ගියේය.

නව රැල්ලේ කලා සිනමාව

ප්‍රවණතාව: මෙම අඳුරු යුගයේදී පවා අශෝක හඳගම, ප්‍රසන්න විතානගේ, විමුක්ති ජයසුන්දර වැනි අධ්‍යක්ෂවරුන් යුද්ධය, දේශපාලනය, සහ සමාජ ගැටලු පාදක කරගත් ජාත්‍යන්තර සම්මාන දිනාගත් උසස් තත්ත්වයේ කලාත්මක චිත්‍රපට නිර්මාණය කළේය. කෙසේ වෙතත්, මේවා දේශීය ප්‍රේක්ෂකයන්ට වඩා විදේශීය සිනමා උළෙලවල් කෙරෙහි වැඩි අවධානයක් යොමු කළේය.

5. වර්තමාන යුගය සහ පුනර්ජීවනය (2010 න් පසු)

පුනර්ජීවනය සහ නවීන ප්‍රවණතා

තාක්ෂණික දියුණුව: ඩිජිටල් සිනමාකරණය (Digital Cinema) සහ ගුණාත්මක නිෂ්පාදන වටිනාකම (Production Value) කෙරෙහි අවධානය යොමු කිරීම.

නැවත උනන්දුව: 'Walampoori', 'Clarence: Rhythm of the Guitar' වැනි වාණිජමය වශයෙන් සාර්ථක වූ දේශීය චිත්‍රපට නිසා ප්‍රේක්ෂකයින් නැවත සිනමාහල් වෙත පැමිණීම.

නව ආයෝජන: නවීන IMAX සහ 4K සිනමා ශාලා ඇතුළු බහු තිර සිනමාහල් ඉදිවීම.

අභියෝග:

යල් පැනගිය NFC නීති.

ගෝලීය වශයෙන් තරඟ කළ හැකි තාක්ෂණික සහ මූල්‍ය සම්පත් හිඟකම.

දේශීය සිනමාව සඳහා ඩිජිටල් ප්‍රවාහන වේදිකාවක් (Streaming Platform) නොමැති වීම.

සමස්තයක් ලෙස ලාංකීය සිනමාවේ ඉතිහාසය දිව යන්නේ ඉන්දීය ආභාෂයෙන් මිදී අනන්‍යතාවක් සොයා ගැනීම (Rekawa), ස්වර්ණමය යුගයක් අත්විඳීම (1970s), දේශපාලන හා ආර්ථික අර්බුද හේතුවෙන් පරිහානියට පත්වීම සහ වර්තමානයේ නැවත පුනර්ජීවනය වීමට උත්සාහ කිරීම යන සන්ධිස්ථාන ඔස්සේ ය.

සෝමරත්න දිසානායක සිනමා කරුවා

 සෝමරත්න දිසානායක යනු ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රමුඛතම චිත්‍රපට අධ්‍යක්ෂවරයෙක්, තිර රචකයෙක් සහ නිෂ්පාදකවරයෙක්. ඔහු ශ්‍රී ලාංකේය සිනමාවට, විශේෂයෙන්ම ළමා චිත්‍රපට ක්ෂේත්‍රයට, විශාල දායකත්වයක් ලබා දුන් කලාකරුවෙක් ලෙස සැලකෙනවා.

මුල් අවධිය සහ අධ්‍යාපනය

සෝමරත්න දිසානායක මහතා 1946 නොවැම්බර් 15 වන දින උපත ලැබුවා. ඔහු කොළඹ විශ්වවිද්‍යාලයේ කලා පීඨයෙන් මූලික උපාධිය ලබාගෙන තිබෙනවා. පසුව ලන්ඩන් විශ්වවිද්‍යාලයෙන් වෛද්‍ය විකිරණවේදය පිළිබඳ උපාධියක් ද, සිඩ්නි විශ්වවිද්‍යාලයෙන් චිත්‍රපට අධ්‍යක්ෂණය පිළිබඳ ශාස්ත්‍රපති උපාධියක් ද ලබා ගත්තා. ඔහු කොළඹ විශ්වවිද්‍යාලයෙන් සිනමාව පිළිබඳ ආචාර්ය උපාධියක් ද ලබාගෙන තිබෙනවා. ඕස්ට්‍රේලියාවේ ජීවිතය සහ ලාභදායී වෛද්‍ය වෘත්තිය අතහැර දමා මාතෘභූමියට පැමිණ චිත්‍රපට නිර්මාණය කිරීමට ඔහු කැපවුණා.

සිනමා ජීවිතය සහ කැපී පෙනෙන නිර්මාණ

ඔහු මුලින්ම 1984 දී "මීපුර වැසියෝ" නාට්‍යයත්, 1990 දශකයේ මැද භාගයේදී "ඉටි පහන්" රූපවාහිනී නාට්‍යයත් නිර්මාණය කළා. 2000 වසරේදී "සරෝජා" චිත්‍රපටය අධ්‍යක්ෂණය කරමින් සිංහල සිනමාවට පිවිසියා. මෙය මතභේදාත්මක වුවත්, ආදායම් වාර්තා තැබූ චිත්‍රපටයක් වුණා.

සෝමරත්න දිසානායක මහතා විශේෂයෙන්ම ළමා හා පවුලේ චිත්‍රපට සඳහා ප්‍රසිද්ධයි. ඔහුගේ ජනප්‍රිය චිත්‍රපට කිහිපයක් පහත දැක්වේ:

• සරෝජා (2000) ඔහුගේ මංගල චිත්‍රපටය වන මෙය වර්ගවාදය හා ළමා ගැටුම් කතා කරන සංවේදී නිර්මාණයක්.

• පුංචි සුරංගනාවී (2002) ළමා මානසික ගැටලු සහ පවුල් සබඳතා පිළිබඳව නිර්මාණය වූවක්.

• සූරිය අරණ (2004) පරිසරය, මිනිස්-සත්ව ගැටුම් සහ ළමා සබඳතා පිළිබඳ සාකච්ඡා කළ චිත්‍රපටයක්.

• සමනල තටු (2005) ආබාධිත ළමයින්ගේ ජීවිතය සහ ඔවුන්ගේ අභියෝග නිරූපණය කරන සංවේදී නිර්මාණයක්. මේ සඳහා ඔහුට 2007 වසරේදී ජනාධිපති සම්මානයක් ද හිමිවුණා.

• සිරි රජ සිරි (2008) ළමා අධ්‍යාපනය හා පවුල් වටිනාකම් පිළිබඳව අවධානය යොමු කළා.

• බිංදු (2009) පරිසර සංරක්ෂණය සහ මිනිස් ක්‍රියාකාරකම් පරිසරයට ඇති කරන බලපෑම ගැනයි.

• සිරි පැරකුම් (2013) ඓතිහාසික කතාවක් ඇසුරින් නිර්මාණය වූ ළමා චිත්‍රපටයක්.

• සරිගම (2016) සංගීතය සහ ළමා දක්ෂතා පිළිබඳවයි.

• සුනාමි (2020) 2004 සුනාමි ව්‍යසනය ඇසුරින් නිර්මාණය වූවක්.

• ජංගි හොරා (2021) වැඩිහිටියන් සඳහා නිර්මාණය කළ, සමාජයෙන් කොන් වූ මානසික රෝගයක් ගැන කතා කරන, ඔහුගේ වෙනස්ම ආකාරයේ නිර්මාණයක්.

• සිංහබාහු (2024) ඔහුගේ නවතම චිත්‍රපට අතරින් එකක්.

• කපුටු කොහෝ (2025) වේදිකාව හා සිනමාව මිශ්‍ර කරමින් නිර්මාණය වූ නවතම චිත්‍රපටය.

සිනමා අධ්‍යක්ෂණ විලාසය සහ තේමා

සෝමරත්න දිසානායකගේ චිත්‍රපට බොහොමයකට පොදු වූ තේමාවන් කිහිපයක් තිබෙනවා. ඔහු බොහෝ විට ළමුන් කේන්ද්‍ර කරගත් කතා හරහා වැඩිහිටි සමාජයේ ගැටලු සහ සංකීර්ණ සබඳතා ගවේෂණය කරනවා. ඔහුගේ චිත්‍රපටවල දක්නට ලැබෙන පොදු ලක්ෂණ කිහිපයක්

• සමාජයීය තේමා: වර්ගවාදය ("සරෝජා"), යුද්ධය හා ගැටුම් ("සුනාමි"), පරිසර විනාශය ("සූරිය අරණ", "බිංදු"), අධ්‍යාපන ක්‍රමයේ ගැටලු ("සිරි රජ සිරි"), මානසික රෝග ("ජංගි හොරා") වැනි කාලීන සහ සංවේදී සමාජ ගැටලු ඔහු සිය නිර්මාණ සඳහා යොදා ගන්නවා.

• ළමා මනස හා චරිත: ඔහු ළමා චරිත ඔස්සේ වැඩිහිටි ලෝකයේ සංකීර්ණතා ඉතා සරලව හා සංවේදීව ඉදිරිපත් කිරීමට සමත්. ළමයින්ගේ අහිංසකත්වය, ඔවුන්ගේ දෘෂ්ටිකෝණය සහ වැඩිහිටි ලෝකය තේරුම් ගැනීමට ඔවුන් දරන උත්සාහය ඔහුගේ චිත්‍රපටවල ප්‍රබල අංගයක්.

• යථාර්ථවාදී නිරූපණය: ඔහුගේ චිත්‍රපට බොහෝ විට යථාර්ථයට සමීප වන අතර, සමාජයේ පවතින ගැටලු සෘජුව හා නිර්භීතව ඉදිරිපත් කරනවා. "ජංගි හොරා" වැනි චිත්‍රපටයකින් ඔහු සමාජයේ කතා කිරීමට මැලි වන මාතෘකා පවා එළිදැක්වීමට උත්සාහ කළා.

• කලාත්මක හා වාණිජමය සාර්ථකත්වය: ඔහු කලාත්මක ගුණාංගවලින් පොහොසත් චිත්‍රපට නිර්මාණය කරන අතරම, ඒවා වාණිජමය වශයෙන්ද සාර්ථක කර ගැනීමට සමත් වූ අධ්‍යක්ෂවරයෙක්. ඔහුගේ චිත්‍රපට බොහෝ විට වැඩිම ආදායම් ඉපැයූ චිත්‍රපට අතරට එක්ව තිබෙනවා.

• අලුත් මුහුණු හඳුන්වා දීම: බොහෝ විට ඔහු සිය චිත්‍රපට සඳහා නවක නළු නිළියන්, විශේෂයෙන් ළමා නළු නිළියන්, හඳුන්වා දීමට උත්සුක වනවා. ඔවුන් පුහුණු කර චරිත සඳහා යොමු කිරීමට ඔහු විශේෂ වැඩමුළු පවත්වන බවද සඳහන්.

නවතම නිර්මාණ සහ ඉදිරි සැලසුම්

"සිංහබාහු" චිත්‍රපටය ඔහුගේ නවතම නිර්මාණ අතර වන අතර, එහි රූපගත කිරීම් අතරතුර ජැක්සන් ඇන්තනී මහතා අනතුරකට ලක්වීම හේතුවෙන් ප්‍රධාන චරිතයට ඔහුගේ පුත් අකිල ධනුද්දර යොදා ගැනීමට සිදුවීම වැනි සිදුවීම්ද වාර්තා වී තිබෙනවා. "කපුටු කොහෝ" ඔහුගේ තවත් ඉදිරි නිර්මාණයක් ලෙස සඳහන්.

සම්මාන හා ඇගයීම්

ඔහුගේ චිත්‍රපට වාණිජමය වශයෙන් මෙන්ම කලාත්මක වශයෙන් ද සාර්ථකත්වයක් ලබා තිබෙනවා. ශ්‍රී ලාංකේය සිනමා ඉතිහාසයේ වැඩිම ජාත්‍යන්තර සම්මාන දිනූ අධ්‍යක්ෂවරයා ලෙස ඔහු සැලකෙනවා. "සරෝජා" චිත්‍රපටය සඳහා චිකාගෝ ජාත්‍යන්තර ළමා චිත්‍රපට උළෙලේ සාම ත්‍යාගය (Peace Prize) සහ වර්ල්ඩ්ෆෙස්ට් හූස්ටන් (WorldFest Houston) හිදී ස්වාධීන චිත්‍රපට සඳහා ලෝකඩ සම්මානයක් දිනා ගත්තා. "සමනල තටු" සඳහා 2007 වසරේ ජනාධිපති සම්මානයක් ද හිමිවුණා.

ඔහු ITN ශ්‍රී ලංකාවේ සභාපතිවරයා ලෙස ද, ශ්‍රී ලංකා සිනමාකරුවන්ගේ සංගමයේ (Film-Makers Guild of Sri Lanka - FMG) සභාපතිවරයා ලෙස ද කටයුතු කර තිබෙනවා.

Somaratne Dissanayake: https://www.imdb.com/name/nm1060933/ ඔහුගේ චිත්‍රපට ලැයිස්තුව

සරසවිය පුවත්පත "සිංහබාහු ආදායම් වාර්තා තබමින් දින 50 පසු කරයි": https://sarasaviya.lk/%E0%B7%83%E0%B7%92%E0%B6%82%E0%B7%84%E0%B6%B6%E0%B7%8F%E0%B7%84%E0%B7%94-%E0%B6%86%E0%B6%AF%E0%B7%8F%E0%B6%BA%E0%B6%B8%E0%B7%8A-%E0%B7%80%E0%B7%8F%E0%B6%BB%E0%B7%8A%E0%B6%AD%E0%B6%BB%E0%B7%8F-%E0%B6%AD/

සාහිත්‍යය හා සන්නිවේදනය (Appreciation of Literature and Communication)

සාහිත්‍යය හා සන්නිවේදනය (Appreciation of Literature and Communication)

සාහිත්‍ය 

භාෂාව උපයෝග කර ගනිමින් රසය ජනනය කරන කලාව, සාහිත්‍යය ලෙස හැඳින්වෙයි. "සමාන හදවත" යන්න සාහිත්‍යය යන වචනයෙන් අදහස් වෙයි. එය හුදෙක් භාෂා වික්‍රමයක් පමණක් නොව මානව ජීවිතයේ විවිධ පැතිකඩ නිරූපණය කරන මාධ්‍යයකි. සාහිත්‍යය නිර්මාණය, රස වින්දනය හා විචාරය යන ක්ෂේත්‍ර තුනකින් සමන්විත බව ඇතැම් විචාරකයෝ පවසති.රුසියානූ රෝමන් ජැකොබ්සන් අර්ථ දක්වන පරිදි සාහිත්‍ය යනු සාමාන්‍ය කතා මත ක්‍රියාකරන්නාවූ සංවිධානාත්මක ප්‍රචණ්ඩත්වයකි. එය සාහිත්‍ය එදිනෙදා දිවියෙන් හා සාකච්ඡා වලින් වෙනස් වන අයුරු විදහා දක්වයි.ජාතීන් හට සාහිත්‍යයන් ඇත්තේ සංවිධාන දාර්ශනික අධ්‍යාපන ආයතන හා ඓතිහාසික කාල වකවානු ඇත්තාක් සේය. සාමාන්‍ය පිළිගත් අදහස වනුයේ ජාතියක සාහිත්‍යය එනම් සාහිත්‍යමය කෘතිවල එකතුවෙන් එම ජාතිය සම්පුර්ණ පරිපුර්ණත්වයක් ලබන බවය.

සිංහල සාහිත්‍යයේ ආරම්භය සහ විකාශය:

සිංහල සාහිත්‍යයේ ඉතිහාසය වසර දහස් ගණනක් ඈතට දිව යයි. ක්‍රි.පූ. 3 වැනි සියවසේ මිහිඳු මහරහතන් වහන්සේ ලංකාවට බුදුදහම ගෙන ඒමත් සමඟම, ධර්ම ග්‍රන්ථ සිංහලයට නැගීමෙන් මුල්කාලීන සිංහල සාහිත්‍යයේ මූලාරම්භය සනිටුහන් විය.

• මුල් යුගය (අනුරාධපුර යුගය): මෙම යුගයේදී වැඩි වශයෙන් ලියැවුණේ බෞද්ධ සාහිත්‍යයයි. අටුවා සිංහලයට පරිවර්තනය කිරීම සහ පාලි ත්‍රිපිටකයට සිංහල අටුවා ලිවීම ප්‍රමුඛ විය. "සිංහල බෝධිවංශය", "දම්පියා අටුවා ගැටපදය" වැනි කෘති මේ යුගයට අයත් වේ.

• මධ්‍යකාලීන යුගය (පොළොන්නරු, දඹදෙණි, කුරුණෑගල, ගම්පල, කෝට්ටේ යුගයන්): මෙම කාලය සිංහල සාහිත්‍යයේ ස්වර්ණමය යුගයක් ලෙස සැලකිය හැකියි. ගද්‍ය හා පද්‍ය නිර්මාණ බහුලව බිහි විය.

  • පද්‍ය සාහිත්‍යය: "සැළලිහිණි සංදේශය", "ගිරා සංදේශය", "කෝකිල සංදේශය", "හංස සංදේශය" වැනි සංදේශ කාව්‍ය; "කව්සිළුමිණ", "මුළුතිරිඳු සිරිත" වැනි මහා කාව්‍ය; "ලෝවැඩ සඟරාව", "සුවිසි විවරණ" වැනි උපදේශ කාව්‍ය බිහි විය.
  • ගද්‍ය සාහිත්‍යය: "අමාවතුර", "බුත්සරණ", "ධර්මප්‍රදීපිකාව", "පූජාවලිය", "සද්ධර්මරත්නාවලිය", "සරසඳාව" වැනි අගනා ගද්‍ය කෘති ලියැවුණි. මෙම කෘති බුද්ධ චරිතය, ජාතක කතා සහ බෞද්ධ දර්ශනය පාදක කරගෙන නිර්මාණය වී ඇත.

• නූතන යුගය (නූතන සාහිත්‍යය): 19 වැනි සියවසේ අගභාගය වන විට බටහිර අධ්‍යාපනයේ ආභාෂයත්, මුද්‍රණ ශිල්පයේ දියුණුවත් සමඟ සිංහල සාහිත්‍යය නව මඟකට යොමු විය.

  • නවකතා සහ කෙටිකතා: මුද්‍රණ ශිල්පයේ දියුණුවත්, බටහිර නවකතා ආභාෂයත් සමඟ සිංහල නවකතා හා කෙටිකතා බිහි විය. පියදාස සිරිසේන, මාර්ටින් වික්‍රමසිංහ, ජී.බී. සේනානායක, එදිරිවීර සරච්චන්ද්‍ර, ගුණදාස අමරසේකර, මහගම සේකර, සයිමන් නවගත්තේගම වැනි ලේඛකයෝ නවකතා හා කෙටිකතා ක්ෂේත්‍රය පොහොසත් කළහ.
  • නාට්‍ය කලාව: කෝලම්, සොකරි, නාඩගම් වැනි සාම්ප්‍රදායික නාට්‍ය කලාවෙන් පසුව, නූතන නාට්‍ය කලාවක් බිහි විය. මනමේ, සිංහබාහු, මහාසාර වැනි සරච්චන්ද්‍රයන්ගේ නාට්‍ය සිංහල නාට්‍ය කලාවේ සන්ධිස්ථාන විය.
  • විචාර සාහිත්‍යය: නූතන සාහිත්‍ය නිර්මාණ ඇගයීම සඳහා විචාර සාහිත්‍යයක්ද බිහි විය. මහාචාර්ය එදිරිවීර සරච්චන්ද්‍ර, මහාචාර්ය සුචරිත ගම්ලත් වැනි විචාරකයන් මෙයට දායක විය.
  • ළමා සාහිත්‍යය: ළමුන් සඳහා විශේෂිත වූ කෘතිද බිහි විය.

සිංහල සාහිත්‍යයේ ප්‍රධාන ලක්ෂණ:

1. බෞද්ධ ආභාෂය: සිංහල සාහිත්‍යය බුදුදහම සමඟ අතිශයින් බැඳී පවතී. බොහෝ සාහිත්‍ය කෘතිවල බෞද්ධ දර්ශනය, ජාතක කතා, බුද්ධ චරිතය සහ බෝසත් ගුණ අන්තර්ගත වේ. මෙය සිංහල සාහිත්‍යයට ආවේණික වූ සුවිශේෂී ලක්ෂණයකි.

2. සංදේශ කාව්‍ය සම්ප්‍රදාය: කුරුල්ලන් හෝ දූතයන් මාර්ගයෙන් පණිවිඩ යැවීම සිංහල පද්‍ය සාහිත්‍යයේ වැදගත් අංගයකි. සැළලිහිණි, ගිරා, කෝකිල වැනි සංදේශ කාව්‍ය මේ සඳහා කදිම නිදසුන් ය.

3. ගද්‍යයේ දියුණුව: මධ්‍යකාලීන යුගයේදී අමාවතුර, බුත්සරණ, සද්ධර්මරත්නාවලිය වැනි කෘති හරහා සිංහල ගද්‍යය ඉතා දියුණු තත්ත්වයකට පත් විය. මෙම කෘතිවල භාෂා ශෛලිය, වචනාලංකාරය සහ කතා කීමේ හැකියාව අතිවිශිෂ්ට ය.

4. උපදේශාත්මක ස්වරූපය: සිංහල සාහිත්‍යයේ බොහෝ කෘතිවලින් පාඨකයාට සදාචාරාත්මක, ආගමික හෝ සමාජීය උපදේශ ලබා දීමට උත්සාහ කරයි. ලෝවැඩ සඟරාව, ගුත්තිල කාව්‍යය වැනි කෘති මේ සඳහා නිදසුන් ය.

5. ප්‍රාදේශීය අනන්‍යතාව: සිංහල සාහිත්‍යය තුළ ශ්‍රී ලාංකේය සංස්කෘතිය, සිරිත් විරිත්, ජන ජීවිතය සහ ස්වභාව සෞන්දර්යය ඉතා සූක්ෂම ලෙස නිරූපණය කරයි.

6. අලංකාර භාෂා භාවිතය: වර්ණනා, උපමා, රූපක, අතිශයෝක්ති වැනි අලංකාරෝක්ති බහුලව භාවිත කරමින් භාෂාව පොහොසත් කිරීම සිංහල සාහිත්‍යයේ ප්‍රධාන ලක්ෂණයකි.

7. නූතන ප්‍රවණතා: නූතන යුගයේදී බටහිර සාහිත්‍යයේ බලපෑමෙන් යථාර්ථවාදය, සංකේතවාදය, අධි-යථාර්ථවාදය වැනි නව ප්‍රවණතා සිංහල සාහිත්‍යයට එක් විය.

සන්නිවේදනය 

ප්‍රධානම වශයෙන් නිර්මානාත්මක සන්නිවේදන භාවිතය වර්ථමානයේ කැපි පෙනෙන සධකයකි.ඒ හරහා පුද්ගලයාට මිනිසා හා තව දුරටත් සම්බන්ධවීමේ හැකියාවක් නිතැතින් හිමි වේ.එසේම විවිධ මාධයන් හරහා ප්‍රධානම ලෙස ජන මාධ්‍ය හරහා මෙම ක්‍රියාවලිය සිදු කරනු දැක ගත හැක.

සන්නිවේදනයේ මූලිකාංග:

සන්නිවේදන ක්‍රියාවලියට සාමාන්‍යයෙන් පහත සඳහන් මූලිකාංග ඇතුළත් වේ:

1. පණිවිඩය (Message): සන්නිවේදනය කිරීමට අවශ්‍ය තොරතුරු, අදහස, හැඟීම හෝ සංකල්පය.

2. පණිවිඩය යවන්නා/මූලාශ්‍රය (Sender/Source): පණිවිඩය නිර්මාණය කර එය යවන පුද්ගලයා හෝ ආයතනය.

3. සංකේතනය (Encoding): යවන්නා තම පණිවිඩය, ලබාගන්නාට තේරුම් ගත හැකි ආකාරයේ සංකේත (වචන, රූප, අභිනයන්, සංඥා) බවට පත් කිරීම.

4. මාධ්‍යය/නාලිකාව (Medium/Channel): පණිවිඩය ගමන් කරන මාර්ගය. (උදා: කටහඬ, දුරකථනය, විද්‍යුත් තැපෑල, මුහුණට මුහුණ කතා කිරීම, ගුවන් විදුලිය, රූපවාහිනිය, ලිපිය).

5. විසංකේතනය (Decoding): පණිවිඩය ලබාගන්නා විසින් සංකේතනය කරන ලද පණිවිඩය නැවත තේරුම් ගත හැකි තොරතුරු බවට පත් කිරීම.

6. පණිවිඩය ලබාගන්නා (Receiver): පණිවිඩය ලබාගෙන එය තේරුම් ගැනීමට උත්සාහ කරන පුද්ගලයා හෝ කණ්ඩායම.

7. ප්‍රතිපෝෂණය (Feedback): පණිවිඩය ලබාගන්නා විසින් පණිවිඩය ලැබුණු බවත්, තේරුම් ගත් ආකාරයත්, යවන්නාට නැවත දැනුම් දීම. මෙය සන්නිවේදනය සාර්ථකද යන්න තීරණය කිරීමට වැදගත් වේ.

8. බාධා/ඝෝෂාව (Noise/Barriers): සන්නිවේදන ක්‍රියාවලියට බාධා කරන ඕනෑම දෙයක්. (උදා: ශබ්දය, භාෂා ගැටලු, සංස්කෘතික වෙනස්කම්, මානසික ආතතිය, වැරදි අර්ථකථන).

සන්නිවේදනයේ වැදගත්කම:

• පුද්ගල සම්බන්ධතා: මිනිසුන් අතර සබඳතා ගොඩනැගීමට, පවත්වා ගැනීමට සහ ශක්තිමත් කිරීමට අත්‍යවශ්‍යයි.
• සමාජ සංවර්ධනය: සමාජයක දැනුම, සංස්කෘතිය සහ වටිනාකම් පරම්පරාවෙන් පරම්පරාවට ගෙන යෑමට උපකාරී වේ.
• ආයතනික සහ ව්‍යාපාරික සාර්ථකත්වය: ආයතන තුළ කාර්යක්ෂමතාව, ගැටලු නිරාකරණය සහ තීරණ ගැනීම සඳහා නිසි සන්නිවේදනය අත්‍යවශ්‍යයි.
• දැනුම ව්‍යාප්තිය: අධ්‍යාපනය, පර්යේෂණ සහ නව සොයාගැනීම් බෙදා හැරීමට සන්නිවේදනය අත්‍යවශ්‍යයි.
• පුද්ගලික වර්ධනය: අන් අය සමඟ අන්තර් ක්‍රියා කිරීමෙන් පුද්ගලයන්ට අලුත් දේ ඉගෙන ගැනීමටත්, ඔවුන්ගේ අදහස් පුළුල් කර ගැනීමටත් හැකි වේ.
• ගැටුම් නිරාකරණය: විවෘත හා ඵලදායී සන්නිවේදනය මගින් වැරදි වැටහීම් සහ ගැටුම් අවම කරගත හැක.

• ඵලදායී සන්නිවේදනයක් සඳහා:

  • පැහැදිලිකම: පණිවිඩය පැහැදිලි විය යුතුයි.
  • සවන් දීම: හොඳ සන්නිවේදකයෙක් යනු හොඳ සවන්දෙන්නෙකු ද වේ.
  • අනුකම්පාව: අන් අයගේ දෘෂ්ටි කෝණයන් තේරුම් ගැනීමට උත්සාහ කිරීම.
  • නිවැරදි භාෂාව: ඉලක්කගත ප්‍රේක්ෂකයන්ට තේරුම් ගත හැකි භාෂාවක් භාවිත කිරීම.
  • ප්‍රතිපෝෂණය ලබා දීම සහ ලබා ගැනීම: සන්නිවේදන ක්‍රියාවලියේ දෙපැත්තම ක්‍රියාකාරී විය යුතුයි.

සාහිත්‍ය හා සන්නිවේදනය

සන්නිවේදනය මානව සමාජයේ වැදගත්ම ක්‍රියාකාරකම්වලින් එකක් බව අපි කවුරුත් දන්නා කරුණකි.ඉතා සරල ක්‍රමවල සිට වඩාත් සංකීර්ණ සහ නිර්මාණාත්මක ක්‍රම දක්වා වූ විවිධ උපායමාර්ග යොදා ගනිමින් සන්නිවේදනය සිදු කරයි. ඈත අතීතයේ සිටම පුද්ගලයා සන්නිවේදනය සඳහා විවිධ වූ නිර්මාණාත්මක ක්‍රම යොදාගෙන තිබූ බව සඳහන්වේ.සාමාන්‍ය සමාජයෙහි සිදුවන සන්නිවේදනයේදීමෙන්ම සන්නිවේදනයේදීමෙන්ම මාධ්‍ය හරහා කරන සන්නිවේදනයේදී දැන් නිර්මාණාත්මක භාවයට වැඩි වැදගත්කමක් හිමිවේ.විශේෂයෙන්ම ජනමාධ්‍ය හා නව මාධ්‍යවල වාණිජ පරමාර්ථ ඉටු කර ගැනීම සඳහා නිර්මාණාත්මක සන්නිවේදන විධික්‍රම භාවිතය ශීඝ්‍රයෙන් ඉහළ යමින් පවතී.එයා මේ වන විට තරගයක් දක්වාම වර්ධනය වී ඇත.

සාහිත්‍යය සන්නිවේදන මාධ්‍යයක් ලෙස:

• අදහස් හා හැඟීම් ප්‍රකාශ කිරීම: සාහිත්‍යය යනු ලේඛකයෙකුට තම අභ්‍යන්තර සිතුවිලි, හැඟීම්, අත්දැකීම් සහ අදහස් කලාත්මක හා සංකීර්ණ ආකාරයකින් පාඨකයා වෙත සන්නිවේදනය කිරීමට ඇති ප්‍රබලතම මාධ්‍යයකි. කවියක්, නවකතාවක්, කෙටිකතාවක් හෝ නාට්‍යයක් තුළින් ලේඛකයා තම පණිවිඩය, දර්ශනය හෝ විචාරය ඉදිරිපත් කරයි.
• සමාජීය හා සංස්කෘතික සන්නිවේදනය: සාහිත්‍යය සමාජයේ වටිනාකම්, සිරිත් විරිත්, සම්ප්‍රදායන්, ඉතිහාසය සහ සංස්කෘතිය පරම්පරාවෙන් පරම්පරාවට සන්නිවේදනය කරයි. එය සමාජයක සාමූහික මතකය සහ අනන්‍යතාව ගොඩනැගීමට දායක වේ. උදාහරණයක් ලෙස, ජන කතා හෝ පුරාණ කාව්‍ය තුළින් අතීත සමාජයේ ජීවන රටාව, විශ්වාසයන් සහ සාරධර්ම වර්තමානයට සන්නිවේදනය වේ.
• චින්තනය උත්තේජනය කිරීම: සාහිත්‍ය කෘති බොහෝ විට පාඨකයාට ගැඹුරින් සිතීමටත්, විවිධ දෘෂ්ටි කෝණයන්ගෙන් ලෝකය දැකීමටත් පොලඹවයි. මෙය ලේඛකයා සහ පාඨකයා අතර සිදුවන සංකීර්ණ සන්නිවේදන ක්‍රියාවලියකි. පාඨකයා සාහිත්‍ය නිර්මාණය විචාරාත්මකව විශ්ලේෂණය කරමින්, එහි අන්තර්ගත පණිවිඩය තමාටම විසංකේතනය කර ගනී.
• ආනන්දය හා විනෝදාස්වාදය සන්නිවේදනය: සාහිත්‍යයේ ප්‍රධාන අරමුණක් වන්නේ පාඨකයාට ආනන්දයක් සහ විනෝදයක් ලබා දීමයි. කලාත්මක භාෂා භාවිතය, චරිත නිරූපණය සහ කතා ගලායාම හරහා මෙම ආනන්දය සන්නිවේදනය වේ.

සන්නිවේදනය සාහිත්‍යයට බලපාන ආකාරය:

• භාෂාවේ දියුණුව: සන්නිවේදන අවශ්‍යතා අනුව භාෂාව නිරන්තරයෙන් විකාශනය වන අතර, සාහිත්‍යය එම භාෂාවේ දියුණුවට සක්‍රීයව දායක වේ. සාහිත්‍ය නිර්මාණ තුළින් නව වචන, වාක්‍ය රටා සහ ප්‍රකාශන ශෛලීන් බිහි වේ.
• මාධ්‍යවල විකාශය: සන්නිවේදන තාක්ෂණයේ දියුණුවත් සමඟ සාහිත්‍යය ප්‍රකාශයට පත් කරන ආකාරය ද වෙනස් වී ඇත. මුද්‍රිත පොත්වල සිට ඊ-පොත්, ශ්‍රව්‍ය පොත් සහ අන්තර්ජාල ප්‍රකාශන දක්වා මාධ්‍ය විකාශය වී ඇති අතර, මෙය සාහිත්‍යයේ ප්‍රවේශය සහ ව්‍යාප්තිය පුළුල් කර ඇත.
• නිර්මාණාත්මක සන්නිවේදනය: සාහිත්‍යය යනු නිර්මාණාත්මක සන්නිවේදනයේ උත්තරීතර ස්වරූපයකි. ලේඛකයා සාමාන්‍ය සන්නිවේදනයෙන් ඔබ්බට ගොස්, පරිකල්පනය, උපමා, රූපක, සහ රිද්මය වැනි සාහිත්‍යමය අංග භාවිත කරමින් පණිවිඩය වඩාත් ආකර්ෂණීය හා ගැඹුරු ආකාරයකින් ඉදිරිපත් කරයි.

නිර්මාණාත්මක සන්නිවේදනය යනු කුමක්ද?

නිර්මාණාත්මක සන්නිවේදනය යනු සාමාන්‍ය, දෛනික සන්නිවේදනයෙන් ඔබ්බට ගොස්, සිතීම, හැඟීම් සහ අදහස් වඩාත් අලුත්, ආකර්ෂණීය, මතක තබා ගත හැකි සහ බලපෑම් සහගත ආකාරයකින් ඉදිරිපත් කිරීමයි. මෙහිදී හුදෙක් තොරතුරු ලබා දීමට වඩා, පණිවිඩය ලබා ගන්නාගේ අවධානය දිනා ගැනීම, ඔවුන්ගේ හැඟීම් අවුස්සාලීම සහ අර්ථයක් නිර්මාණය කිරීම අරමුණු කෙරේ. එය සන්නිවේදනයට කලාත්මක බවක්, නව්‍යතාවයක් සහ ගැඹුරක් එක් කිරීමකි.

නිර්මාණාත්මක සන්නිවේදනයේ ලක්ෂණ:

1. නව්‍යතාවය (Novelty): අලුත් හා පෙර නොවූ විරූ ආකාරයෙන් අදහස් ඉදිරිපත් කිරීම. ක්ලීෂේ (clichés) හෙවත් කම්මැලි, පුනරාවර්තන රටාවන්ගෙන් මිදී මුල් අදහස් ජනනය කිරීම.
2. අලංකාරය සහ සෞන්දර්යය (Aesthetics and Beauty): භාෂාව, රූප, ශබ්ද හෝ වෙනත් මාධ්‍යයන් කලාත්මකව හා සුන්දර ලෙස භාවිත කිරීම. මෙය පණිවිඩයට ආකර්ෂණයක් එක් කරයි.
3. චිත්තවේගීය බලපෑම (Emotional Impact): පණිවිඩය ලබා ගන්නාගේ හැඟීම් සමඟ සම්බන්ධ වීම. සතුට, දුක, බිය, උද්යෝගය වැනි හැඟීම් අවුස්සමින් පණිවිඩය වඩාත් ස්ථිරව මතකයේ රැඳවීම.
4. පරිකල්පනය උත්තේජනය (Stimulates Imagination): පාඨකයාගේ හෝ නරඹන්නාගේ පරිකල්පනය ක්‍රියාත්මක කිරීමට සැලැස්වීම. සිතීමට, ගැඹුරින් අර්ථ දැක්වීමට සහ නිර්මාණාත්මකව සම්බන්ධ වීමට අවස්ථාව ලබා දීම.
5. පැහැදිලිකම සහ සරල බව (Clarity and Simplicity - often, but not always): සමහර විට සංකීර්ණ අදහස් පවා සරල හා තේරුම් ගැනීමට පහසු ආකාරයෙන් ඉදිරිපත් කිරීමේ හැකියාව. කෙසේ වෙතත්, ඇතැම් නිර්මාණාත්මක සන්නිවේදන රටාවන් සංකීර්ණ විය හැකිය.
6. අද්විතීය ශෛලිය (Unique Style): නිර්මාණකරුවාට හෝ සන්නිවේදකයාට ආවේණික වූ ශෛලියක් ගොඩනගා ගැනීම.
7. සංකේත සහ රූපක භාවිතය (Use of Symbols and Metaphors): සෘජු ප්‍රකාශනයට වඩා සංකේත, රූපක, උපමා, අතිශයෝක්ති වැනි සාහිත්‍යමය අංග භාවිතයෙන් පණිවිඩයට ගැඹුරු අර්ථයක් එක් කිරීම.

නිර්මාණාත්මක සන්නිවේදනයේ ප්‍රයෝජන/වැදගත්කම:

• අවධානය දිනා ගැනීම: අද පවතින තොරතුරු බහුල ලෝකයේ, අවධානය දිනා ගැනීම අසීරු ය. නිර්මාණාත්මක සන්නිවේදනය මගින් පණිවිඩයක් කැපී පෙනෙන ලෙස ඉදිරිපත් කළ හැකි අතර, එය ඉලක්කගත ප්‍රේක්ෂකයින්ගේ සිත්ගන්නා සුළු වේ.
• මතකයේ රැඳීම: නිර්මාණාත්මකව ඉදිරිපත් කරන ලද පණිවිඩ සාමාන්‍ය පණිවිඩවලට වඩා පහසුවෙන් මතකයේ රැඳේ.
• බලපෑමක් ඇති කිරීම: හැඟීම් සමඟ සම්බන්ධ වීම නිසා, නිර්මාණාත්මක සන්නිවේදනය පණිවිඩය ලබා ගන්නාගේ ආකල්ප, විශ්වාස හෝ හැසිරීම් වෙනස් කිරීමට වඩාත් සමත් වේ.
• අර්ථය ගැඹුරු කිරීම: සරල තොරතුරුවලින් ඔබ්බට ගොස්, පණිවිඩයට ගැඹුරු අර්ථයක් හා සංකීර්ණ බවක් එක් කරයි.
• අභිප්‍රේරණය (Motivation): පුද්ගලයන් ක්‍රියාවට නැංවීමට හෝ යම් දෙයක් කිරීමට පෙළඹවීමට නිර්මාණාත්මක සන්නිවේදනය යොදා ගත හැකියි (උදා: දැන්වීම්).
• වෙළඳ නාම ගොඩනැගීම (Brand Building): ව්‍යාපාරික ක්ෂේත්‍රයේ, නිර්මාණාත්මක සන්නිවේදනය මගින් නිෂ්පාදන හෝ සේවා සඳහා අද්විතීය අනන්‍යතාවක් සහ චිත්තවේගීය සම්බන්ධතාවක් ගොඩනැගිය හැකියි.

නිර්මාණාත්මක සන්නිවේදනයේ උදාහරණ:

• සාහිත්‍යය: කවි, නවකතා, කෙටිකතා, නාට්‍ය. (මෙය නිර්මාණාත්මක සන්නිවේදනයේ උත්තරීතර ස්වරූපයකි.)
• කලා කෘති: චිත්‍ර, මූර්ති, සංගීතය, නැටුම්.
• දැන්වීම්කරණය සහ අලෙවිකරණය: වෙළඳ දැන්වීම්, ප්‍රචාරක පට, සටන් පාඨ (slogans).
• චිත්‍රපට සහ රූපවාහිනී වැඩසටහන්: කතාන්දර කීම, චරිත නිරූපණය, දෘශ්‍ය ප්‍රයෝග භාවිතය.
• ඡායාරූපකරණය: එක් ඡායාරූපයක් තුළින් කතාවක් හෝ හැඟීමක් ප්‍රකාශ කිරීම.
• ජනමාධ්‍ය: විශේෂාංග ලිපි, නිර්මාණාත්මක වාර්තාකරණය.
• කථා කීම (Storytelling): සංකීර්ණ අදහස් හෝ දත්ත සරල කතාවක් ලෙස ඉදිරිපත් කිරීම.

නිර්මාණාත්මක සන්නිවේදනය දියුණු කරන්නේ කෙසේද?

• පුළුල්ව කියවීම සහ නිරීක්ෂණය: විවිධ නිර්මාණාත්මක කෘති, සාහිත්‍යය, කලාව, දැන්වීම්කරණය ආදිය අධ්‍යයනය කිරීම.
• පරිකල්පනය පුහුණු කිරීම: අලුත් අදහස් ජනනය කිරීමට මොළය පුහුණු කිරීම (Brainstorming, mind mapping).
• විවිධ මාධ්‍යයන් සමඟ අත්හදා බැලීම: භාෂාවට අමතරව රූප, ශබ්ද, චලනයන් වැනි දේ භාවිත කිරීමට උත්සාහ කිරීම.
• අවදානම් ගැනීම (Taking Risks): සාම්ප්‍රදායික නොවන ක්‍රම අත්හදා බැලීමට බිය නොවීම.
• ප්‍රතිපෝෂණ ලබා ගැනීම: අන් අයගේ අදහස් විවෘතව ලබා ගැනීම.

සාරාංශයක් ලෙස, නිර්මාණාත්මක සන්නිවේදනය යනු පණිවිඩයක් හුදෙක් ලබා දීමෙන් ඔබ්බට ගොස්, එය වඩාත් මතක තබා ගත හැකි, ආකර්ශනීය සහ චිත්තවේගීය වශයෙන් බලපෑම් සහගත ආකාරයකින් ඉදිරිපත් කිරීමයි. එය සන්නිවේදනයට කලාත්මක හා නව්‍ය ස්පර්ශයක් එක් කරයි.

න්‍යායාත්මක පැහැදිලි කිරීම්වලට සාහිත්‍ය තරම් හොඳ වෙන මෙවලමක් නෑ – Divaina | Breaking Sri Lanka News & Top Stories in Sinhala

වෙළඳ දැන්වීම් හා සමාජය

 

වර්තමාන වෙළඳ දැන්වීම් සරලව නොවෙයි. එය තාක්ෂණය, මනෝවිද්‍යාව, සමාජ විද්‍යාව, සංස්කෘතිය සහ භාෂාව එක්වුණු සංකීර්ණ ක්‍රියාවලියකි. ජනතාවගේ මනසට ගැලපෙන ලෙස දැන්වීම් සැලසුම් කිරීම සාර්ථක වෙළඳ දැන්වීම් වැඩපිළිවෙළක මූලිකම කොටසක් වන අතර එමඟින් වෙළඳ සාර්ථකත්වය වැඩි විය හැකියි.

වර්තමාන වෙළඳ දැන්වීම් (Modern Advertising)

වර්තමාන වෙළඳ දැන්වීම් යනු, නිෂ්පාදන හෝ සේවා ජනතාවට හඳුන්වා දීමට සහ විකුණුම් වැඩි කිරීමට භාවිතා වන නවීන ක්‍රමවේදයන් සහ මාධ්‍ය වේදිකා යොදා ගනිමින් කරන දැන්වීම් ක්‍රියාවලියයි.

 විශේෂාංග

1. ඩිජිටල් මාධ්‍ය භාවිතය: සමාජ ජාල (Facebook, Instagram, TikTok, YouTube) යොදා ගැනීම.

2. පුද්ගලීකරණය (Personalization): පාරිභෝගිකයාගේ රුචි අනුව දැන්වීම් පෙන්වීම.

3. ආකර්ෂණීය දෘශ්‍ය හා ශබ්ද: වීඩියෝ, සජීවී විකාශන (Live), සජීවී චිත්‍ර.

4. ප්‍රතික්‍රියාවන් සෙරිනවීම: ලයික්, කොමෙන්ට්, ශෙයා වැනි සජීවී සම්බන්ධතාවයන්.

5. ප්‍රචාරකයින් (Influencers): ජනප්‍රිය පුද්ගලයින්ගේ උපයෝගය.

ජනතා ආකර්ෂණය (Public Appeal)

දැන්වීමක් සාර්ථක වීම සඳහා ජනතාවේ මනෝභාවයන් හා චිත්තාකර්ෂණය වැදගත් වේ. ඒ සඳහා පාවිච්චි වන විවිධ උපායන් ඇත.

 ජනතා ආකර්ෂණ උපායන්

1. සන්සුන් වචන හා සංගීතය – සරල, ගැඹුරු වචන සහ සංගීතය මගින් මතකයට වඩා හොඳින් තබාගැනීම.

2. සංවේදීතා භාවිතය – සතුට, සදාචාරය, පවුල් බැඳීම, දරුවන් ආදිය දැක්වීම.

3.භීතිය හෝ අර්ථ දැක්වීම – අනතුරු වලක්වා ගැනීම (උදා: සෙරමීක් දැන්වීමක “බිඳුනොත් ජීවිතයත් බිඳේ” වැනි).

4. ප්‍රබල විශේෂත්වයක් – “අපේ නිෂ්පාදනය විශේෂයි” යනුවෙන්.

5.ප්‍රසිද්ධ පුද්ගලයන්ගේ අනුමත වීම – නළුවන්, ක්‍රීඩකයින්.

උදාහරණ

1. TikTok දැන්වීම් (Sri Lanka Telecom)

TikTok හරහා පවත්වන සරසවි තරඟ දැන්වීම් – අයගේ තරුණ මනසට සජීවී අභියෝගයක් වන අතර, මිතුරන් එක්ක සාකච්ඡාවට ලක්වෙයි.

2. Anchor Newdale දැන්වීම

දරුවන් සදහා සෞඛ්‍ය සම්පන්නකම සහ පවුල් ආදරය තේමා කරගෙන ඉදිරිපත් කළ වීඩියෝ දැන්වීම – සංවේදීතා උපයෝගී කර ගැනීමේ උදාහරණයක්.

3. Uber Eats – Meme සහ Influencer දැන්වීම්*

ජනප්‍රිය Meme ක්‍රමය භාවිතයෙන් තරුණ පරපුරට උපරිම ආකර්ෂණයක්.

4. Fair & Lovely (Glow & Lovely)

සමවර්ණය වර්ධනය කිරීමේ ආශාව තෘප්තිමත් කරමින් සමාජ ක්ෂේම චේතනාවන් උපයෝගී කර ගැනීම.

අපි දැන් වැඩිදුරටත් විස්තරවත්ව වර්තමාන වෙළඳ දැන්වීම් සහ ජනතා ආකල්ප කෙරෙහි බලපෑම පිළිබඳව පියවරෙන් පියවර විභාග කරමු:

1. වර්තමාන වෙළඳ දැන්වීම්වල ස්වභාවය

වර්තමාන දැන්වීම් පද්ධතිය පරිණාමය වී තිබෙනවා. මෙය දැන් තාක්ෂණය, දත්ත විශ්ලේෂණය, සමාජ මාධ්‍ය හා මනෝවිද්‍යාත්මක කේන්ද‍්‍රස්ථ විධික්‍රම මත පදනම්ව ක්‍රියාත්මක වෙනවා.

 උදාහරණ:

Google Ads / Meta Ads – ඔබගේ සෙවුම්, Likes, Comments, Location වැනි දේවල් අනුව දැන්වීම් පෙන්නුම් කරයි.

Influencer Marketing – TikTok, Instagram හි ජනප්‍රියයන් මඟින් භාණ්ඩ උසස් ලෙස දක්වයි.

 2. ජනතා ආකල්ප වලට බලපෑම

වෙළඳ දැන්වීම් ජනතාවගේ චින්තා ක්‍රියාවලිය, ගැඹුරු විශ්වාස, සහ හැසිරීම වෙනස් කිරීමේ බලය ඇත.

අවශ්‍යතාව සෑදීම

වෙළඳ දැන්වීම් පාරිභෝගිකයාට නිෂ්පාදනයක් නැතිවම තිබිය නොහැකි යන්නක් සේ හැඟීමක් නිර්මාණය කරයි.

 උදා: “අලුත්ම iPhone එක නැත්නම් ඔබ modern නෙවෙයි” යන ආකාරය.

සමාජීය සම්මතයන් ව්‍යර්ථ කිරීම

ජීවිත විලාසිතා, ලස්සනකම, ආරක්ෂාව වැනි සම්මතයන් දැන්වීම් මඟින් හැඩ ගනී.

 උදා: Fairness Cream දැන්වීම් මඟින් “කළු සම” යනු අකැමැත්තක් ලෙස දැක්වීම.

 භාවනාවන්ට ඇදදීම

ඇඟවේදනාව, ආදරය, පවුලේ බැඳීම, භීතිය – මේවා දැන්වීම් මඟින් ඇදදෙන සංවේදී මෝඩල්ය.

 උදා: ජංගම දුරකථන සමාගමක දැන්වීමක “අම්මාවරුන්ට Video Call කරන්න” කියා පෙනීම.

3. ආකල්පවල තර්කය සහ විවෙචන හැකියාවට බලපෑම

වැදගත් පැත්තක් වන්නේ දැන්වීම් නිරන්තරව නැවත නැවතත් එකම අදහසක් පරිපාලනය කිරීමෙනි. මෙය:

විවෙචන හැකියාව අඩු කරයි

කණ්ඩායම් මානසිකත්වයක් ඇති කරයි

“Brand Loyalty” (වෙළඳ නාම විශ්වාසය) ව්‍යසනයක් වීම

උදා: කිසිවක් විමසා නොබලා බොහෝ දෙනාට “අපිට Coca-Cola එක තමයි” යන සිතීම ඇත.

 4. සමාජය මත වූ ව්‍යප්ත බලපෑම

වෙළඳපොළේ තරඟකාරී හැසිරීම්

සමාජය තුළ, විශේෂයෙන් තරුණ පරපුර තුළ, ආකර්ෂණීය දැන්වීම් නිසා තරඟකාරීත්වයක් ඇතිවේ.

උදා: “Nike” ඇඳුම්, iPhone, branded makeup – සමාජයේ පිළිගැනීම සඳහා අවශ්‍යයක් බවට පත්වීම.

 දරුවන්ගේ චින්තා විකසනය

දරුවන් දැන්වීම් බොහෝ විට සත්‍ය ලෙස පිළිගෙන සෘජු ලෙස ආකල්ප ගොඩනඟයි.

උදා: දරුවෙකුට නිවසේ අලුත්ම බාහිර ආහාරයක් (e.g., Pizza Hut) නැතිවීම "අඩුකමක්" ලෙස හැඟේ.

පාරිභෝගිකත්වය සහ පරිභෝජනය

දැන්වීම් මගින් ජනතාව අධිකව භාණ්ඩ පරිභෝජනයට ලක් කරයි. මෙය "consumerism" යන සමාජීය ගැටලුවට මූලික වේ.

5. සාර්ථක දැන්වීම් – ආකල්ප නිර්මාණයේ නිවැරදි ආකාරය

සත්‍යය පදනම් කරගත්, සමාජ වගකීමක් සහිත දැන්වීම් ආකල්පවල යහපත් දියුණුවකට උපකාරී වේ.

 උදාහරණ:

“Sathkara Hospitals – Breast Cancer Awareness” – සමාජ සත්‍යයක් උචිත ලෙස ඉදිරිපත් කිරීමෙන්, ජනතාවගෙ අවබෝධය හා සත්කාර හැසිරීම වර්ධනය කළේය.

“Arpico Super – Green Bag” – පරිසර හිතකාමී බව නිවැරදිව ජනතා ආකල්පයට ගෙන එයි.

නිගමනය

වර්තමාන වෙළඳ දැන්වීම් පද්ධතිය, ජනතාවගේ ආකල්ප, හැසිරීම සහ රැදි ජීවිත ක්‍රමය වෙනස් කරන බලවත් මෙවලමකි. එම නිසා:

පාරිභෝගිකයා විවේචනයෙන් දැන්වීම්වලට මුහුණ දිය යුතුය.

වෙළඳ සමාගම් සත්‍යය සහ සමාජ වගකීම පිළිපඳින ලෙස දැන්වීම් සැලසුම් කළ යුතුය.

ආධ්‍යාපන ආයතන, ගුරු සහ මව්වරු දරුවන්ට දැන්වීම්වල ආකල්ප බලපෑම පිළිබඳව අවබෝධයක් ලබාදිය යුතුය.

 මෙය ඔබට අවශ්‍ය නම් රචනා, විභාග ප්‍රශ්න වලට පිළිතුරු, හෝ විද්‍යාව, මාධ්‍ය, සිතියම් විෂයයන් සඳහා පදනම්ව හැඩගැස්විය හැක. අවශ්‍ය නම් කියන්න, මම එයට ගැලපෙන ආකෘතියකින් සකසා දෙයි.

වර්තමාන වෙළඳ දැන්වීම් සරලව නොවෙයි. එය තාක්ෂණය, මනෝවිද්‍යාව, සමාජ විද්‍යාව, සංස්කෘතිය සහ භාෂාව එක්වුණු සංකීර්ණ ක්‍රියාවලියකි. ජනතාවගේ මනසට ගැලපෙන ලෙස දැන්වීම් සැලසුම් කිරීම සාර්ථක වෙළඳ දැන්වීම් වැඩපිළිවෙළක මූලිකම කොටසක් වන අතර එමඟින් වෙළඳ සාර්ථකත්වය වැඩි විය හැකියි.

Full article: The power of advertising in society: does advertising help or hinder consumer well-being?

International Journal of Advanced Research in Commerce, Management & Social Science (IJARCMSS) ISSN : 2581-7930, Impact Factor : 5.260 , Volume 03, No. 04, October- December, 2020, pp 253-256

ස්ත්‍රී පුරුෂ සමාජභාවය

 ස්ත්‍රී පුරුෂ සමාජභාවය

 ස්ත්‍රී පුරුෂ සමාජබාවය (Gender Equality) යනු, ස්ත්‍රීන් සහ පුරුෂයන් සමාන අයිතීන්, අවස්ථා සහ වගකීම් ලබා ගැනීමේ හැකියාව සහ නිදහස ඇති සමාජයකි. මෙය, ස්ත්‍රීන් සහ පුරුෂයන් සමානව සලකා බලන, ඔවුන්ගේ හැකියාවන්, ආශාවන් සහ අවශ්‍යතා සමානව සලකා බලන සමාජයක් නිර්මාණය කිරීමේ අරමුණක් ඇත.

 ස්ත්‍රී පුරුෂ සමාජබාවයේ අර්ථය

ස්ත්‍රී පුරුෂ සමාජබාවය යනු, ස්ත්‍රීන් සහ පුරුෂයන් සමාන අයිතීන්, අවස්ථා සහ වගකීම් ලබා ගැනීමේ හැකියාව සහ නිදහස ඇති සමාජයකි. මෙය, ඔවුන්ගේ ලිංගය මත පදනම්ව නොව, ඔවුන්ගේ හැකියාවන් සහ ආශාවන් මත පදනම්ව සමාජයේ සෙවීමේ, කටයුතු කිරීමේ සහ තීරණ ගැනීමේ හැකියාව ලබා දීමයි.

 ශ්‍රී ලංකාවේ තත්ත්වය

ශ්‍රී ලංකාව, ස්ත්‍රී පුරුෂ සමාජබාවය ලබා ගැනීමේදී කිසිඳු සම්පූර්ණ සාර්ථකත්වයක් ලබාගෙන නැත. උදාහරණයක් ලෙස, ශ්‍රී ලංකාවේ ජනගහනයෙන් 52% ක් ස්ත්‍රීන් වුවද, පාර්ලිමේන්තුවේ ස්ත්‍රීන්ගේ නියෝජනය 5.3% ක් පමණි. එසේම, ශ්‍රී ලංකාවේ කාන්තා සේවකයන්ගේ ප්‍රතිශතය 33.6% ක් පමණ වන අතර, 90% කාන්තාන් සහ කාන්තා ළමයින්ට පොදු ප්‍රවාහන සේවාවන්හි ලිංගික අතවරයන්ට මුහුණ දීමට සිදුවී ඇත. ([UNDP][1])

ප්‍රධාන අභියෝග

ආර්ථිකය: කාන්තාන්ගේ සේවක ප්‍රතිශතය පිරිමින්ට වඩා අඩුය.

දේශපාලනය: කාන්තාන්ගේ නියෝජනය අඩුය.

අධ්‍යාපනය: විශේෂයෙන් ඉංජිනේරු සහ තාක්ෂණික ක්ෂේත්‍රවල කාන්තාන්ගේ නියෝජනය අඩුය.

සමාජය: ලිංගික අතවරයන් සහ පවුල් අතුරුදහන්වීම් වැනි ගැටළු පවතී.

විසඳුම්

නීතිමය සංශෝධන: කාන්තාන්ගේ අයිතීන් ආරක්ෂා කිරීම සඳහා නීතිමය සංශෝධන කිරීම.

අධ්‍යාපන වැඩසටහන්: ලිංගික සමානත්වය පිළිබඳව සමාජය අවබෝධය ලබා දීම.

නියෝජනය වැඩි කිරීම: කාන්තාන්ගේ දේශපාලන සහ ආර්ථික නියෝජනය වැඩි කිරීම.

මෙවැනි ක්‍රියාමාර්ගයන් මඟින්, ශ්‍රී ලංකාව ස්ත්‍රී පුරුෂ සමාජබාවය ලබා ගැනීමේදී තවත් පියවරක් ඉදිරියට ගත හැකිය.

ස්ත්‍රීවාදය

ලෝකය තුළ ස්ත්‍රීවාදය පැන නගින්නේ පුරුෂයා මගින් ස්ත්‍රිය අසමානත්වයට පත් කෙරෙතියි. තර්ක කරමින් ස්ත්‍රියට එරෙහිව ක්‍රියාත්මක වන පුරුෂයන්ගේ පීඩනයට විරෝධය දැක්වීමටත් ඒ සඳහා විකල්ප ක්‍රියාමාර්ග අනුගමනය කිරීමටත්ය. ස්ත්‍රීවාදය (ඉංග්‍රීසි:  Feminism) යන පදය ඉංග්‍රීසි භාෂාවේදී භාවිතා කිරීම 19 වන සියවස අගදී ආරම්භ විය. නූතන ර්ථයෙන් ගත් විට ස්ත්‍රීවාදය න්‍යායාත්මක අදහස් මාලාවක්, විග්‍රහාත්මක දෘෂ්ටිවාදයක්, විචාරාත්මක හා විවාදාත්මක අදහස් හෝ මතවාද සමූහයක් මෙන්ම සමාජ හා දේශපාලන ව්‍යාපාරයක් වශයෙන්ද හැඳින්විය හැකිය. සමාජයේ ස්ත්‍රී-පුරුෂ අසමානත්වය හා එහි ස්වභාවය පීතෘමූලිකත්වය ස්ත්‍රී-පුරුෂ බල සබඳතාවය හා ලිංගිකත්වය පිළිබඳ නිවැරදි හා විස්තරාත්මක අර්ථකථනයක් සැපයීම ස්ත්‍රීවාදී න්‍යායන්හි මූලික අරමුණය"(ලියනගේ,වළාකුලුගේ : 37). ධාරා තුනකින් යුත් ස්ත්‍රීවාදයේ විවිධ ප්‍රවේශ දැකිය හැකිය. ලිබරල්වාදී, මාක්ස්වාදී, සමාජවාදී, රැඩිකල්, පශ්චාත් නූතනවාදී ස්ත්‍රීවාදයන් ඉන් ප්‍රධාන වේ.මෙම ලිපිය තුළින් සාරාංශ ගතකොට ඇත්තේ පීතෘමූලිකත්වය පිළිබද ස්ත්‍රීවාදී පොදු මතයයි.

ස්ත්‍රී වාදී න්‍යාය 

ස්ත්‍රී වාදී න්‍යාය (Feminist Theory)* යනු සමාජයෙහි ස්ත්‍රීන්ට හා පුරුෂයන්ට පැවති හා පවතින සමාජීය, ආර්ථික, දේශපාලන සහ සන්ස්කෘතික අසමානාත්මතාවය විශ්ලේෂණය කරන න්‍යාය පද්ධතියකි.මෙම න්‍යාය මගින් කාන්තා අයිතිවාසිකම්, ලිංගිකත්වය, බල සහ පීඩනය, ජන්ම සහ ලිංග අතර වෙනස, මෙන්ම සමාජය තුළ ස්ත්‍රීන්ට යටපත් කිරීම යනාදිය පරීක්ෂා කරයි.

ප්‍රධාන අරමුණු:

1. ස්ත්‍රීන්ට ඇති අසමතුලිතතාව හෙළිදරව් කිරීම

2. ස්ත්‍රීන්ගේ අයිතිවාසිකම් සහ සමාජමය ස්ථානය උසස් කිරීම

3. පද්ධතිමය යටපත් කිරීම සහ භාවිතා කරන සංකල්ප අවධානයට ගෙන ඒම

ප්‍රභේද කිහිපයක්:

ලිබරල් ස්ත්‍රී වාදය – සමාජය තුළ සමාන අයිතිවාසිකම් ලබාදිය යුතු බව පවසයි.

මාක්සවාදී/සමාජවාදී ස්ත්‍රී වාදය – ආර්ථික පද්ධති තුළ ස්ත්‍රීන් පීඩනයට ලක්වන ආකාරය විශ්ලේෂණය කරයි.

රාඩිකල් ස්ත්‍රී වාදය – පුරුෂවාදී බල පද්ධතිය (patriarchy) අභියෝගයට ලක් කරයි.

පුස්තකාල, කලා, සහ සාහිත්‍ය ස්ත්‍රී වාදය – කාන්තා ප්‍රතිනිධාන කලා සහ සාහිත්‍ය තුළ පරීක්ෂා කරයි.

පීතෘ මූකික සමාජ ක්‍රමය

පීතෘ මූකික සමාජ ක්‍රමය (Patrilineal Social System) යනු පාරම්පරික සමාජ පද්ධතියකින් යුක්ත සංකල්පයකි. මෙය විශේෂයෙන්ම පවුලේ උරුමය, වස්තුවල හිමිකම, සම්ප්‍රදායන් හා වංශාවලිය පියාගේ පාර්ශ්වයෙන් (පීතෘ පාර්ශ්වයෙන්) හඳුනාගන්නා ක්‍රමයකි.

විස්තරාත්මක විග්‍රහය:

වංශාවලිය හා උරුමය:

පීතෘ මූකික සමාජයක පවුලේ නම, වංශය හා උරුමය පියාගෙන් දරුවන්ට ගෙවෙයි.

උරුමය සාමාන්‍යයෙන් පිරිමි දරුවන්ට පමණක් ලැබේ.

සම්ප්‍රදාය හා වස්තුවල හිමිකම:

සම්ප්‍රදායන්, ආචාර රීති සහ වස්තු සම්බන්ධ හිමිකම් පියාගෙන් පුත්‍රයා වෙත ගමන් කරයි.

කාන්තා දරුවන්ට විශේෂ උරුමක් නොමැත, නමුත් විවාහයෙන් පසුව ඔවුන් පිරිමි පාර්ශ්වයේ සමාජයට සම්බන්ධ වේ.

සමාජ බලය සහ නායකත්වය:

පීතෘ මූකික සමාජවල නායකත්වය හා සමාජයේ බලය පුරුෂයන් අතට පත් වේ.

පවුලේ ප්‍රධානියා ලෙස පියා හෝ වඩා වැඩි වයසැති පිරිමි පුද්ගලයා කටයුතු කරයි.

විවාහ හා පදිංචිය:

විවාහයෙන් පසුව බිරිඳ, ස්වාමියාගේ පවුලේ පදිංචියට යයි (පත්‍රිලොකල් පදිංචිය).

බිරිඳ, ස්වාමියාගේ සමාජයට සම්බන්ධ වී, තම පවුලේ සබඳතා කෙරෙහි අඩු සම්බන්ධතාවයක් පවත්වාගනියි.

උදාහරණ:

බොහෝ පාරම්පරික සින්හල සමාජය, ඉන්දියානු සමාජ කුළ පද්ධතියක් සහ ආසියාවේ බොහෝ සමාජ, පීතෘ මූකික ලෙස සැලකේ.

උපසංහාරය

:පීතෘ මූකික සමාජ ක්‍රමය යනු පුරුෂ පාර්ශ්වය මත පදනම්ව සමාජ ව්‍යවස්ථාවකින් යුක්ත ක්‍රමයකි. මෙය සමාජ බලය, උරුමය, පදිංචිය සහ සබඳතා ආදියට බලපාන ප්‍රධානම සාධකයකි.

Care work යනු

ස්ත්‍රී පුරුෂ සමාජ සමාජභාවය යටතේ, care work බොහෝවිට "ස්ත්‍රීන්ගේ භූමිකාවක්" ලෙස සමාජයෙන් පිළිගනිමින්, පුරුෂයින්ට වඩා කුමත ලෙස වැටුප් රහිතව හෝ අඩු වැටුප් සහිතව පවරනු ලබයි. මෙය ස්ත්‍රීන්ට අකාරුණික සමාජ හා ආර්ථික බලපෑම් ඇති කරයි.

උදා: නිවසක දරුවන් බලාබැලීම, වයස්ගත මවකට බෙහෙත් දීම වැනි කටයුතු බොහෝවිට කාන්තාව විසින් කරනු ලබනවා.

care work යනු, සාමාන්‍යයෙන් නොමැතිවීමක් ලෙස නොව, සමාජය පවත්වාගෙන යාමට අත්‍යවශ්‍ය වූ "අදෘශ්‍යම හා අගනා" සේවාවක් බව සමාජ විද්‍යාඥයන් විසින් අවධාරණය කරයි.

ස්ත්‍රී පුරුෂ සමාජ සමාජභාවය තුළ *care work* යනුවෙන් හඳුන්වන්නේ, පුද්ගලයන්ගේ ශාරීරික, මානසික හා සමාජික යහපැවැත්ම සහතික කිරීම සඳහා කරන ලද සැලකිල්ල, පිළිවෙත් හා සේවාවන් සපයන කටයුතු සමූහයකි.

මෙම කටයුතු අතරට ඇතුළත් වන්නේ:

දරුවන්, වයස්ගතයන්, ආබාධිතයන් ආදී අයගේ බලාබැලීම

ආහාර පිසීම, පිරිසිදුකිරීම, ඇඳි විඳි සැරසීම වැනි දෛනික කටයුතු

ආදරය, වටහාගැනීම, මානසික සහාය වැනි සංවේදී බලපෑම් සහිත සේවාවන්

Refaranses

[How do you define gender equality? With Sinhala Subtitles](https://www.youtube.com/watch?v=6ZIn7nDWQxU&utm_source=chatgpt.com)

[1]: https://www.undp.org/srilanka/gender-equality?utm_source=chatgpt.com "Gender equality - Sri Lanka - United Nations Development Programme"

සිනමාවේ විකාශය

ශ්‍රි ලංකාවේ ඉංග්‍රීසි චිත්‍රපට

ශ්‍රී ලංකාවේ සිනමාව ප්‍රසිද්ධ කටයුත්තක් බවට පත්වූයේ වෙස්වික් මේජර් නැමැති ඉංග්‍රිසී ජාතිකයා විසින් වර්ධනව කරන ලද බයිස්කෝප් ප්‍රදර්ශනය නිසා ය. මේ චිත්‍රපට දර්ශනය කරනු ලැබුවේ විවෘත ස්ථානයන්හි වන අතර, අටවාගත් කූඩාරම් තුළ ඒවා ප්‍රදර්ශනය කෙරෙන ලදී. 1903 දී ප්‍රථම වතාවට ස්ථීර චිත්‍රපට ශාලා මදන් තියෙටර් මගින් ගොඩනගන ලදී. මෙම සමාගම ඉන්දියානු චිත්‍රපට ප්‍රදර්ශනය කරන ලද අතර, එය ඉතා සාර්ථක විය. මෙනිසා එහි විරුද්දවාදී ඔලිම්පියා සමාගම මගින් වෙනත් චිත්‍රපට ශාලා දියුණු කිරීමට පෙළඹිනි.

චිත්‍රපට නිශ්චිත සංස්කෘතීන් මගින් නිර්මාණය කෙරුණු සංස්කෘතිකමය මානවකෘතීන් ලෙස සැලකිය හැකි අතර පෙරලා ඒවා මගින් සංස්කෘතිය වෙත ද බලපෑම් ඇති වේ. ප්‍රචලිත විනෝදාස්වාද ක්‍රමයක්, පුරවැසි අධ්‍යාපනය (හෝ අධිශික්ෂණය) සැපයීම සඳහා ප්‍රබල ක්‍රම වේදයක් සහ කලාත්මක නිර්මාණයක් ලෙස චිත්‍රපට සැලකිය හැක. සිනමාවෙහි දෘෂ්‍ය ගුණය හේතුවෙන් එය සතුව විශ්වීය සංනිවේදක හැකියාවක් පවතියි. ඇතැම් චිත්‍රපට හඬකැවීම් හෝ උපසිරැසි (මෙහිදි සංවාද පරිවර්තනය කොට ඉදිරිපත් කෙරෙයි) යෙදාගැනීමෙන් ලොව පුරා ප්‍රසිද්ධ නිර්මාණ බවට පත්ව ඇත.

සිනමාව යනු:

සිනමාව යනු නූතන කළා මාධ්‍යයි.චිත්‍ර, නැටුම් සංගීත වැනි ලලිත කලාවන් සේම සිනමාවද ලලිත කලාවක් ලෙසින් අදහස් කරයි.ලෝකයේ සෑම ප්‍රදේශයකටම එකසේ ජනප්‍රිය අංගය සිනමාවයි.මෙසේ වීමට සිනමාව පසුපස ඇති රහස මොකක්ද යනුවෙන් ගතහොත් සිනමාව යනු එකම කලාවක් සහ කර්මාන්තයකි.

සිනමාව කතන්දර කීමේ මාධ්‍යයි.කතන්දර ඇසීමේ ආශාව මිනසාගේ ජීව විද්‍යාත්මක ආශාවකි. මිනිසා යනු සමාජීය සත්වයෙකි. මේ නිසා මිනිසා නිහඬතාවයට, නිශ්චලතාවයට බිය වේ.මිනිසාට චලනය නොවී සිටිය නොහැකිය. මන්ද ඕනෑම ජීව වස්තුවක් චලනය වන බැවිනි.චලනය ජීවයේ පදනමයි.සිනමාවේ පදනම ජීවය හා චලනයයි.මිනිසාගේ අද කතා රසයේ ලොල් බවට හොඳම පිළිතුර ලබා දෙන්නේ සිනමාවයි.වර්තමානයේ ඩිජිටල් සිනමාව දක්වා මෙම තත්වය වර්ධනය වී ඇති බව හදුනාගත හැක.කලාත්මක මාධ්‍යක් ලෙස සිනමාවේ පවතින මූලික ශක්‍යතාවයන් සොයාගනු ලැබූයේ ග්‍රි පිත් විසිනි.

සිනමාවේ සෘෂිවරයා වන්නේ ග්‍රිපිත්ය.ඔහුගේ අදහස වූයේ සම්පුර්ණ රූපය සිනමාවට නැගිය යුතුය යන අදහස නොවේ. අප සාමාන්‍ය ජීවිතයේදී පුද්ගලයෙකු දකින්නේ ඒ ඒ අවස්ථාවට අපගේ අවධානය ප්‍රාත වන කොටස් ලෙසය. ඒ හැර අප මනසින් කපන රූප, රූප කෝණ ලෙසඔහු දක්වයි.සමීප, මධ්‍යම දුර ආදී ලෙස ග්‍රි පිත් විසින් කතා කීමේ කලාවට වඩා හොදින් කිරීමේ ක්‍රම වේදයක් තනයි.සිනමාව මේ තරම් ජනප්‍රිය වන්නේ අන් කිසිදු මාධ්‍යකට සිනමාව තරම් කථාවක් කිව නොහැකි නිසයි.දිනෙන් දින සමාජය හැකිලීමට පරිවර්තනය වේ.මේ හැකිලීම සිනමාවේ ප්‍රසාරණයට හේතු වේ. සමාජයේ හැකිලීම යනු දිනෙන් දින සන්නිවේදනයත් සමග සමාජය කුඩා වීමයි. එහිදී මිනිසාට නිකරුණේ කාලය ගත කිරීමට වෙලාවක් නොමැති නිසා මාධ්‍ය විසින් එයට ලොවක් තනාදී ඇත. මේ අනුව ඇතම් විට ඉතා ගැඹුරින් අපූරු ලෙස අත්දැකීම් කීමේ කලාවක් ලෙස සිනමාව හැඳින්විය හැකිය.

කැමරාව

කාන්තාරයේ ඇති අධික උණුසුමට හසු ව, වැලි කැට විනිවිද පෙනෙන කුට්ටි බවට පත් වන බවත්, එම කුට්ටි හරහා බැලූ විට, පෙනෙන රූපය විකෘති ව පෙනෙන බවත්, එමෙන් ම එය යම් දුරකට සුමට කළ විට එයින් හිරු එළිය ඒක රාශි කොට ගින්දර වුව තනා ගත හැකි බවත් සොයා ගත්තේ ඔවුන් ය. එමෙන් ම පරිසරයේ පවතින යම් යම් ද්‍රව්‍ය එකට එකතු කිරීමෙන් සාදා ගන්නා සමහර ද්‍රව්‍ය ආලෝකයට නිරාවරණය වූ විට වෙනස් ගති ලක්ෂණ පහළ කරන බව ද සොයා දැන ගත්තේ මේ චීන ජාතිකයන් ය. ඔවුන් ඒ පෙරදිග දැනුම සිය සේද මාවත ඔස්සේ පෙරදිගට ගෙන ආවෝ ය. අපරදිග යුරෝපීයයෝ ඒ දැනුම උකහාගෙන, ඒවා විවිධ පර්යේෂණයන්ට ලක් කොට, එයින් එළි දුටු තාක්ෂණය තමන්ගේ බවට ලියා ගත් හ.

කැමරාව බිහි වූයේ ද එලෙසිනි. එකළ ලොව වඩාත් පරසිදු ව තිබුනේ අතිතාත්වික චිත්‍ර ශිල්පයයි Hyper Realistic Painting. තමන් දුටු දේ කිසිදු වෙනසක් නැති ව, ඒ ආකාරයෙන් ම ඇඳීම එකල නිර්මාණශිල්පියාගේ අතිශය දක්ෂතාවක් විය. මේ චිත්‍ර කර්මාන්තයේ යෙදෙන්නන්ට, මූලික සංකල්ප චිත්‍රය Visual Sketch සටහන් කර ගන්නට ඔවුන් විවිධ ක්‍රම අත්හදා බැලූ හ.

පින්හෝල් කැමරාව – Pinhole Camera

එකල යුරෝපයේ භූමි දර්ශන අඳින චිත්‍ර ශිල්පීහු වඩා නිවැරදි ව තමන් රුචි පරිසරය සටහන් කර ගන්නට තැනින් තැන ගෙන යා හැකි ලොකු කාමරයක් වැනි පෙට්ටියක් භාවිතා කළ හ. එහි එක් බිත්තියක කැන්වසය රැඳවූ අතර. අනෙක් බිත්තියේ සිහින් සිදුරක් විදින ලදී. මේ සිදුරෙන් පෙරී එන ආලෝක කදම්බ මගින් කැන්වසය මත දෘෂ්‍ය ප්‍රතිබිම්බයක් නිර්මාණය වූ අතර, එය චිත්‍ර ශිල්පියා විසින් පැන්සලෙන් හෝ චාකෝල් මගින් හෝ කැන්වසය මත සටහන් කර ගනු ලැබිනි. පින්හෝල් කැමරාව ලොවට බිහි වූයේ ඒ අනුසාරයෙනි. කැමරාව යන නම බිඳී ආවේ ද ප්‍රංශ බසිනි. ඒ කාමරයට කියන නම කැමරා නම් වීම නිසා ය.

කැමරා ඔබ්ස්ක්‍යුරා – Camera Obscura

ලොව මුලින් ම කැමරාව හැඳින්වූයේ කැමරා ඔබ්ස්ක්‍යුරා නමිනි. ඔබ්ස්ක්‍යුරා යනු ප්‍රංශ බසින් අඳුරු යන්න හඳුන්වන නාමයයි. ඒ අනුව කැමරා ඔබ්ස්කියුරා යනු අඳුරු කාමරයයි. ඒවා භාවිතා කළේ ද චිත්‍ර ශිල්පීන්ම ය. මේ වන විට උත්තල කාචය පිළිබඳ සංකල්පය ලොවට දායාද කොට තිබුණේ ය. කාච ද නිර්මාණය කොට තිබුණේ ය. ඒ කාච භාවිතා කරමින් සාදා ගන්නා ප්‍රතිරූපය කඩදාසිය මතට ප්‍රක්ෂේපණය කොට, චිත්‍රය සටහන් කර ගැණිනි. මේ කාල වකවාණුව වන විට ද ඡායාරූපයක් ස්ථාවර ව සටහන් කර ගන්නා ක්‍රමවේදයක් සොයා ගෙන තිබුණේ ද නැත.

ලාංකේය චිත්‍රපට

1947 ජනවාරි 21 වැනිදා ‘කඩවුන පොරොන්දුව’ තිරගත කිරීමෙන් සිංහල චිත‍්‍රපට ප‍්‍රදර්ශනය ලංකාවේ ආරම්භ කළ බව සත්‍ය කතා පුවතක්. නමුත් ඊට පෙර 1922 වර්ෂයේ දී විනාඩි 10ක කෙටි වාර්තා චිත‍්‍රපටයක් මෙහි ප‍්‍රදර්ශනය කර ඇති බව සිනමා ඉතිහාසය සෙවීමේදී සොයාගත හැකි විය.

ධර්මපාලතුමා සහ ප‍්‍රභූන් පිරිසක් කල්කටාවේ ධර්මරාජිත විහාරයට සර්වඥ ධාතු වැඩම වීමේ උළෙලක් ආශ‍්‍රිතව විනාඩි 10ක කෙටි චිත‍්‍රපටයක් මෙහි ප‍්‍රදර්ශනය කර ඇත. ඒ ප‍්‍රදර්ශනය කර ඇත්තේ මරදානේ පැලස් නමින් වූ සිනමා හලක .

කඩවුනු පොරොන්දුව

එස්. එම්. නායගම් මහතා මෙහි අර්ථපතියා නිෂ්පාදක වූ නමුත් ඔහු ඉන්දියානු ද්‍රවිඩ ජාතිකයකි. ඔහු සිංහලයන් සමග සුහදව කටයුතු කරන්නකු බවට පෙන්වා දීමට මෙන්ම තම ව්‍යාපාරය දියුණුකර ගැනීම උදෙසා ‘ස්වදේශීය’ යන නම මුලට යොදා කටයුතු කළේය. කඳානේ ස්වදේශීය කර්මාන්ත ශාලාව නමින් වූ ව්‍යාපාරය ඔහුගේ බව දැන සිටියේ ටික දෙනෙකි. මදුරෙයි පිහිටි ඔහුට අයත් ‘චිත‍්‍රකලා’ ස්ටුඩියෝවේදී ‘කඩවුන පොරොන්දුව’ කැමරාගත කෙරිණි. කවුරුත් නොකළ දෙයක් කරමින් පුරෝගාමියා වීමේ අභිලාෂයෙන් පෙළුණ නායගම් ශබ්ද පරිපාලකවරයකු ලෙස ඉන්දියාවේ ප‍්‍රකටව සිටි ජේ. සිංහ ‘කඩවුනු පොරොන්දුව’ අධ්‍යක්‍ෂණය කරමින් අධ්‍යක්‍ෂකවරු පිරිසට එකතු වූහ.

චිත්‍රපට ප්‍රධර්ශනය වීම

1947 අපේ‍්‍රල් 5 වනදා කොළඹ රීගල් තියටර් සිනමාහලේදී අශෝකමාලා චිත‍්‍රපටය ප‍්‍රදර්ශනය කළේය. ඒ මංගල දර්ශනය වශයෙනි. අපේ‍්‍රල් 9 වැනිදා සිට පිටස්තර සිනමාහල්වල ප‍්‍රදර්ශනය ආරම්භ කෙරිණි. ටී. ආර්. ගෝප සම අධ්‍යක්‍ෂ වශයෙන් කටයුතු කළ නමුත්, සිංහල සිනමාවේ නළුවකුට කථාරචකයකුට, දෙවන චිත‍්‍රපටය මෙහෙයවීමට ලැබීම විශේෂ කීර්තියක් විදියට සලකනු ලැබේ.

 ශාන්තිකුමාර්, සෙනවිරත්න, එව්ලින් දිඹුලාගල, මයිකල් සන්නස් ලියනගේ, පීටර් සිරිවර්ධන, මයිකල් රුද්‍රිගූ, හර්බි සෙනෙවිරත්න, ශාන්ති මිරාජ් ඇතුළු ටවර්හෝල් නළු නිළි කිහිප දෙනෙක්ද අශෝකමාලාට දායක වූහ. සිංහල චිත‍්‍රපටි ප‍්‍රදර්ශනය ආරම්භ කිරීමත් සමගම නාට්‍ය කලාව ක‍්‍රම ක‍්‍රමයෙන් අවසානය කරා ළඟාවෙන බව තේරුම්ගත් ටවර්හෝල් ශිල්පියකු වූ සිරිසේන විමලවීර ද චිත‍්‍රපටයක් නිෂ්පාදනය කරන්නට මං සෙවීය. විමලවීර ටවර්හෝල් ඉදිරිපිට තිබුණු ගොඩනැඟිල්ලක කුඩා කාමරයක් ගෙන මුද්‍රණාලයක් පටන් ගත්තේය. සිංහල චිත‍්‍රපට ලෙසින් ‘කඩවුණ පොරොන්දුව’’ ‘‘අශෝකමාලා’’ ‘‘කපටි ආරක්ෂකයා’’ ‘‘දිව්‍ය ප්‍රේමය’’, ‘‘වැරදුන කුරුමානම’’ යන චිත‍්‍රපට තිරයට පැමිණ ඇත්තේ ද්‍රවිඩ මුහුණුවරක් ගත් චිත‍්‍රපට බව පවසමින් සිංහල චිත‍්‍රපටයට සිංහල මුහුණුවරක්, ජාතික මුහුණුවරක් දිය යුතු බව පවසමින් රටේ උද්ඝෝෂණයක් ඇතිකිරීම ආරම්භ කළේය. 

විමලවීර තම මුද්‍රණාලයත් කුඩා මෝටර් රථයක් විකුණා චිත‍්‍රපට සමාගමක් පිහිටුවා ගත්තේය. ඔහුගේ නාට්‍යවල රඟපෑ සියලූම නළු නිළියන් සමඟ පාරට බැස මහජනතාව දැනුවත් කරමින්, චිත‍්‍රපට සමාගමක් ඇතිකිරීමට ආධාර ඉල්ලා සිටියේය. උගුර ලේ රහ වනතුරු කෑ ගසමින් රට පුරා ගිය අතර ජනතාව ඔහු වටා රොක් වූහ. රුපියල් හැටපන්දහසක් ඔහුට එකතුවිය. එයද රැගෙන විමලවීර ඉන්දියාවට ගියේය. එම මුදලින් චිත‍්‍රපටයක් නිපදවීමට හැකිදැයි සොයා බැලූවේය. අඩුම තරමින් ලක්ෂ දෙකක්වත් නොමැතිව චිත‍්‍රපටයක් නිපදවීමට නොහැකිවන බව දැනගත් විමලවීර පසුතැවිලි විය.

• චිත‍්‍රපටි සංස්ථාව ආරම්භය.

විවිධ දේශපාලන පක්ෂවලට වැඩ කරමින් සිනමාව රැකගැනීම උදෙසා පවතින රජය මගින් සිනමාව නඟාසිටුවීමට කටයුතුකළ කලාකරුවන්ගේ බලාපොරොත්තුව ඉටුකරමින් අග‍්‍රාමාත්‍ය සිරිමාවෝ බණ්ඩාරනායක මහත්මිය විසින් ‘චිත‍්‍රපට සංස්ථාව’ ඇති කළේය.

චිත‍්‍රපට කර්මාන්තයේ උන්නතිය උදෙසා විවිධ ආයතන මගින් සිනමා සම්මාන උත්සව පවත්වන ලදී. එක්සත් ලංකා රසික හවුල පිහිටුවා එහි සභාපතිනිය වූ සිරිමතී රසාදරී ලංකාවේ පළමු සිනමා සම්මාන උළෙල පැවැත්වූ නිළිය වීම ඉතිහාසගතය. ඉන්පසුව ‘දීපශිකා’, ‘සරසවිය’ චිත‍්‍රපට විචාරක සම්මාන යනුවෙන් උළෙලවල් පැවැත්විණි. මෙමගින් විවිධ අංශවලට සම්මාන පිරිනැමීමේ හේතුවෙන් සිනමා කර්මාන්තයේ යෙදුණු සෑම දෙනෙක්ම සතුටට පත්වූහ.

වසර ගණනාවක් අත්හිටුවා තිබුණ ‘දීපශිකා’ සම්මාන උළෙල 1972 නැවතත් පටන් ගැනණිි. වසර 25ක් සිංහල සිනමාවට කළ සේවාව වෙනුවෙන් එඞී ජයමාන්නට ‘දීපරත්න’ ගෞරව සම්මානය පිරිනැමුණු අතර, රුක්මණි දේවියට ‘දීපරාණි’ ගෞරව නාමය පිරිනැමීමත් මෙහිදී සිදුවීම කැපී පෙනෙන්නක් විය. සම්මාන අතරට දේශපාලන සම්මාන වශයෙන් ‘ජනාධිපති සම්මාන’ පිරිනැමීම අප අමතක නොකළ යුතුය.

ගාමිණී ෆොන්සේකා ලංකා චිත‍්‍රාගාරයේ පාලක අධ්‍යක්‍ෂක ලෙසින් පත්වූයේත්, තිස්ස අබේසේකර රජයේ චිත‍්‍රපට අංශයේ අධ්‍යක්‍ෂවරයා ලෙස පත්වූයේත් 1972 වසරේදීය. සිරිසේන විමලවීර සතුව තිබූ කිරිබත්ගොඩ ‘නවජීවන චිත‍්‍රාගාරය’ ‘පිටිසර කෙල්ල’, ‘අම්මා’, ‘සීදේවි’, ‘සිරකරුවා’, ‘සරදියෙල්’, ‘පොඩිපුතා’, ‘එකමත්එක රටක ’ චිත‍්‍රපටත් සමඟ සිනමා සමාගමට රුපියල් අනූදහසකට වෙන්දේසි වූයේය. මෙම චිත‍්‍රාගාරය ‘රුපියල් 76125කට සිනමාස් සමාගමට උකස්කර තිබිණි.

https://divaina.lk/%E0%B7%83%E0%B7%92%E0%B6%82%E0%B7%84%E0%B6%BD-%E0%B7%83%E0%B7%92%E0%B6%B1%E0%B6%B8%E0%B7%8F%E0%B7%80%E0%B6%A7-%E0%B7%80%E0%B7%83%E0%B6%BB-75%E0%B6%BA%E0%B7%92%E0%B6%B8%E0%B7%94%E0%B6%BD/

කොරල් පර සැබෑව

 කොරල් පර යනු නොගැඹුරු නිවර්ථන පෝෂක පදාර්ථ ඉතා සුළු ප්‍රමාණයක් හෝ පෝෂ ද්‍රව්‍ය‍ නොමැති සමුද්‍ර ජලයෙහි අන්තර්ගත ජීවි විශේෂ වලින් නිෂ්පාදනය කරනු ලබන ඇරගනයිට් ව්‍යුහයන් වේ. කොරල් පර වල ප්‍රමුඛතම ජීවි විශේෂයන් වනුයේ පාෂාණමය කොරල්ය. මේවා කැල්සියම් කාබනේට් බහිස්සැකිලි ස්‍රාවය කරන ගනාවාසයේ නිඩේරියාවන්ගෙන් සැදී ඇත. කොරල් ඉතා කුඩා ජීවියෙකුගේ නිර්මාණයකි.මේ කුඩා ජීවියා "පොලිප් ජීවියා" හෙවත් බුහුබාවා ලෙස හදුන්වයි.

ලෝකයේ දක්නට ලැබෙන ඉතාමත් චමත්කාර ජනක වුද, වෙරළ බඩ පරිසර පද්ධතියක් වශයෙන් කොරල් පර ආශ්‍රිත පරිසර පද්ධතිය හැදින්විය හැකිය. එමෙන්ම ජෛව ක්‍රියාවලියන් ආශ්‍රිත නිර්මාණය වන භූරූප පද්ධතියක් වශයෙන්ද මෙය හැදින්විය හැකිය.

කොරල්පර වර්ග 183 ක් දැකිය හැකි ය.කොරල්පර වර්ධනයට අවශ්‍ය සාධක නම්, සාගර ජලයේ උෂ්ණත්වය 20°-30° විය යුතුය,අධික ලවණතාවය තිබිය යුතුය ,මනා ලෙස සූරයාලෝකය ලැබීම වැනි සාදක ය .කොරල්පර වර්ධනය ඉතා සෙමෙන් සිදු වේ.වවසරකට 15 cm ක් පමණ වර්ධනය වේ.තව ද පැහැදිලි ජලය ඇති විට ද වර්ධනය සිදු වේ. ශ්‍රි ලංකාවේ කොරල්පර දැක ගත හැකි .

*📌 ශ්‍රී ලංකාවේ කොරල් පරවල් (Coral Reefs of Sri Lanka) – විස්තරාත්මක තොරතුරු*  

ශ්‍රී ලංකාව ගිඟුරු මුහුදෙන් වටවූ, දැකුම්කලු *කොරල් පරවල් (coral reefs)* රැසක් ඇති දිවයිනක්. මෙය *මහා ජෛව විවිධත්වයකින්* හා *සන්සුන් මුහුදේ ආරක්ෂාවක්* ලබාදෙන වැදගත් පාරිසරික වස්තුවකි. 🇱🇰🌊🐠  

---

*🔹 කොරල් පරවල් කුමක්ද?*  

කොරල් පරවල් යනු, *පොලිප්ස් (polyps)* නම් කුඩා සත්තු විසින් සාදන *කැල්සියම් කාබෝනට් (calcium carbonate)* ව්‍යුහයන් වේ. මෙය මුහුදේ ජීවීන් *(මිණිස්සුන්ටද!)* විශාල වශයෙන් අත්‍යවශ්‍ය වේ. 🏝️🌊  

---

*📌 ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රධාන කොරල් පරවල් 📌*  

*1️⃣ හික්කඩුවා කොරල් පරවල (Hikkaduwa Coral Reef) 🏝️*  

✔️ *ස්ථානය* – ගාල්ල දිස්ත්‍රික්කය, හික්කඩුව 🏝️  

✔️ *විශේෂතා* – ලංකාවේ ප්‍රසිද්ධම කොරල් රිෆ් එකකි. *Marine National Park* ලෙස ද පිළිගැනේ.  

✔️ *ජීවීන්* – කොළොස්සන් මසුන්, සුදු කටු මසුන්, කුඩා කලාප මසුන් 🐠🐢  

✔️ *අනතුරු* – සංචාරක ආකර්ෂණය නිසා *මෝටර් බෝට්*, *පලිගත් ප්ලාස්ටික්*, *උණන්දු වෙන තාපය* ආදී කරුණු නිසා නසී යයි. 😔🌊  

---

*2️⃣ බාර් රිෆ් (Bar Reef – Kalpitiya) 🐠*  

✔️ *ස්ථානය* – පුත්තලම දිස්ත්‍රික්කය, කල්පිටිය 🏝️  

✔️ *විශේෂතා* – *ලංකාවේ විශාලතම කොරල් පරවල* එකකි. මීටර් 3-5ක් ගැඹුරට සෙරෙන විශාල ජලජ ජීවීන් ඇති ව්‍යුහයකි.  

✔️ *ජීවීන්* – දුර්ලභ *කලු කටු මසුන්, කොහොඹ මසුන්, තද පාට කොරල්, විශාල sea turtles 🐢*  

✔️ *අනතුරු* – *වෙරළ කඳුළු සමාගම හා මසුන් ගබඩා කිරීම* නිසා විනාශ වේ. 

---

ලෝකයේ දක්නට ලැබෙන ඉතාමත් චමත්කාර ජනක වුද, වෙරළ බඩ පරිසර පද්ධතියක් වශයෙන් කොරල් පර ආශ්‍රිත පරිසර පද්ධතිය හැදින්විය හැකිය. එමෙන්ම ජෛව ක්‍රියාවලියන් ආශ්‍රිත නිර්මාණය වන භූරූප පද්ධතියක් වශයෙන්ද මෙය හැදින්විය හැකිය.

🔹 *Coral Reef Monitoring* – විද්‍යාඥයින් සහ පරිසර විද්‍යා පේ‍්‍රක්ෂකයින් විසින් කොරල් පද්ධති නිරීක්ෂණය.  

*3️⃣ නීති සහ නියාමන (Laws & Regulations) 📜*  

🔹 *1990 – කොරල් කැණීම් තහනම් කිරීම* (Coral Mining Ban) – උල්වෙරළ (Limestone Reefs) ආරක්ෂා කිරීම.  

🔹 *Sri Lanka Coastal Zone Management Plan* – වෙරළ ආරක්ෂාව සදහා නීති *(සංචාරකයින් සඳහා රෙගුලාසි).*  

🔹 *National Aquatic Resources Research and Development Agency (NARA)* – මුහුදු සම්පත් සංරක්ෂණය.  

*4️⃣ Sustainable Tourism & Awareness 🛶*  

🔹 *Eco-Friendly Snorkeling & Diving* – අධික සංචාරක ගමන්පදවීම් අවම කිරීම.  

🔹 *Community Awareness Programs* – වෙරළ ප්‍රදේශ වල ජනතාව දැනුවත් කිරීම.  

🔹 *Plastic-Free Beach Campaigns* – වෙරළ කසළ ප්‍රවේශමෙන් ඉවත් කිරීම.  

---

*🌍 අපි කොරල් පරවල් ආරක්ෂා කිරීමට මොනවද කළ හැක්කේ?*  

✔️ මුහුදට *පොලිතින්, තෙල්, සහ අපද්‍රව්‍ය නොදැමීම* 🚯  

✔️ *Eco-friendly tourism* සහ coral-friendly sunscreen භාවිතා කිරීම 🌿  

✔️ *Coral damage කරන boat anchors, fishing nets ඉවත් කිරීම* 🛶  

✔️ *Community conservation projects වල සහභාගී වීම* 🤝  

---

*🔹 නිගමනය (Conclusion) 📢*  

*ශ්‍රී ලංකාවේ කොරල් පරවල් ආරක්ෂාව අවශ්‍යම වේ.* දැන්ම ක්‍රියා නොකරන්නේ නම්, මීලඟ පරම්පරාවට මෙම නයිටිවල ස්වාභාවික සුන්දරත්වය නැතිවිය හැක. 💙